ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤृਪ੍ਤਾਃ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਾਸ਼੍ ਚ ਭੋਗਿਨਃ ਅਧਮੋਤ੍ਤਮਤਾ ਤਾਸਾਂ ਨ ਵਿਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਸਭ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਮਾਯੁਃ ਸੁਖਂ ਰੂਪਂ ਤਾਸਾਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤੇ ਯੁਗੇ ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਚ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਨ ਦ੍ਵੇषੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ ਕ੍ਲਮਃ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਰੂਪ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਪਰ੍ਵਤੋਦਧਿਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਿਕੇਤਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਵਿਸ਼ੋਕਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਬਹੁਲਾ ਏਕਾਨ੍ਤਬਹੁਲਾਸ੍ ਤਥਾ
ਉਹ ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।
ਤਾ ਵੈ ਨਿष੍ਕਾਮਚਾਰਿਣ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਾਃ ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤਯੁਗੇ ਕਰ੍ਮਣੋਃ ਸ਼ੁਭਪਾਪਯੋਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਲੀਲਾ ਨਹੀਂ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਚ ਤਦਾਸੀਨ੍ਨ ਚ ਸਂਕਰਃ ਰਸੋਲ੍ਲਾਸਃ ਕਾਲਯੋਗਾਤ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਖ੍ਯੇ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਰਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਅਪਾਂ ਸੌਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਗਤੇ ਤਦਾ ਮੇਘਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁ ਵੈ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਿਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੇਘੇਭ੍ਯਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨੁਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ ਸਕृਦ੍ ਏਵ ਤਥਾ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਗਰਜ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲੱਗੀ; ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਗਈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸਂਸ੍ਤਦਾ ਤਾਸਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਵृਤ੍ਤ੍ਯੁਪਭੋਗਸ੍ਤੁ ਤਾਸਾਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਉਹ ਵਿਰਖ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ-ਵਿਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ انہੀ ਵਿਰਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ।
ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਤਾਸਾਮੇਵ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਲੋਕ انہੀ ਵਿਰਖਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, انہੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਆਈ।
ਰਾਗਲੋਭਾਤ੍ਮਕੋ ਭਾਵਸ੍ ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਕਸ੍ਮਿਕੋ ऽਭਵਤ੍ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਤੇਨ ਤਤ੍ਕਾਲਭਾਵਿਨਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਰਾਗ ਤੇ ਲੋਭ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ انہੀ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਈ,
ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇषੁ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮੈਥੁਨੋਦ੍ਭਵਾਃ
ਸਾਰੇ ਘਰ-ਵਿਰਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਵਿਰਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਹੇਰਾਨ-ਪਰਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੀਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਪਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵੁਸ੍ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਤੇ انہਾਂ ਲਈ ਘਰ-ਵਿਰਖ ਮੁੜ ਆ ਗਏ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ਤੇष੍ਵੇਵ ਜਾਯਤੇ ਤਾਸਾਂ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਖਾਂ ਤੋਂ ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; انہਾਂ ਲਈ ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ ਤੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਜਨਮ ਲੀਆਂ।
ਅਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹੀਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ ਤੇਨ ਤਾ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸੁਖਮਾਯੁਃ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਹਰ ਗੁੱਛੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਸੀ; انہੀ ਨਾਲ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਯਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾ ਵੈ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ਤਤਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣੈਵ ਪੁਨਰ੍ਲੋਭਾਵृਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਉਸ ਸਿਧੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮਧੁ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਬਲਾਤ੍ ਤਾਸਾਂ ਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਪੁਨਰ੍ਲੋਭਕृਤੇਨ ਵੈ
ਉਹ ਵਿਰਖਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹਥਿਆ ਲਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ,
ਪ੍ਰਨष੍ਟਾ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਲ੍ਪਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕਾਲਵਸ਼ਾਤ੍ਤਦਾ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਲਪ-ਵਿਰਖ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਸਿਧੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਬਚਿਆ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ,
ਆਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਯਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੈ ਸ਼ੀਤਵਰ੍षਾਤਪੈਸ੍ਤੀਵ੍ਰੈਸ੍ ਤਤਸ੍ਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋੜੇ-ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਤਿੱਖਾ ਠੰਡ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਗਰਮੀ; ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ ਚ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਆਵਰਣਾਨਿ ਤੁ ਕृਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪ੍ਰਤੀਘਾਤਾਃ ਕੇਤਨਾਨਿ ਗਿਰੌ ਤਤਃ
ਉਹ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਢੱਕਣ ਬਣਾਏ; ਤੇ انہੀ ਵਿਰੋਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਏ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਿਕਾਮਚਾਰਾਸ੍ਤਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਿਕੇਤਾ ਅਥਾਵਸਨ੍ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯਥਾਪ੍ਰੀਤਿ ਨਿਕੇਤੇष੍ਵਵਸਨ੍ਪੁਨਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਫਿਰ, ਲੋੜ ਤੇ ਚਾਹ ਮੁਤਾਬਕ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋਪਘਾਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵृਤ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਮਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਨष੍ਟੇषੁ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਵੈ ਤਦਾ
ਉਹ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਪ-ਵਿਰਖ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਵਿਵਾਦਵ੍ਯਾਕੁਲਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤृष੍ਣਾਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੌ ਤਾਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੁਨਃ
ਲੋਕ ਝਗੜਿਆਂ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, انہਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਵਾਰ੍ਤਾਯਾਃ ਸਾਧਿਕਾਪ੍ਯਨ੍ਯਾ ਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਿਕਾਮਤਃ ਤਾਸਾਂ ਵृष੍ਟ੍ਯੁਦਕਾਦੀਨਿ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਵਨ੍ਨਿਮ੍ਨਗਾਨਿ ਤੁ
انہਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪੈਣ ਲੱਗੀ; ਉਸ ਮੀਂਹ ਤੋਂ انہਾਂ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਣੇ।
ਅਭਵਨ੍ਵृष੍ਟਿਸਂਤਤ੍ਯਾ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ ਏਵਂ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨੇ
ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਰਕੇ, ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ 'ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਯੇ ਪੁਨਸ੍ਤਦਪਾਂ ਸ੍ਤੋਕਾਃ ਪਤਿਤਾਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ ਅਪਾਂ ਭੂਮੇਸ਼੍ ਚ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੂਟੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਅਥਾਲ੍ਪਕृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਨੁਪ੍ਤਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਫਿਰ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਤੇ ਵਧੇਰੇ, ਜੰਗਲੀ ਤੇ ਘਰੇਲੂ, ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੂਟੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਜਾਤ੍ਯੌषਧਾਨਿ ਚ ਤੇਨੌषਧੇਨ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਦਾ
ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰਭੂਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਭਾਵਿਨਾਰ੍ਥੇਨ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਵਸ਼ੇਨ ਚ
ਫਿਰ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ ਨਦੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਤੁ ਯਥਾਬਲਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਦੀਆਂ, ਖੇਤ, ਪਹਾੜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੀਆਂ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਮਤ੍ਵਾ ਧਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯੌषਧ੍ਯਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਲਟ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।