ਗਤੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੇ ਦੇਵੇ ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਮਜੋਦ੍ਭਵਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਪਰਮੇਸ਼ੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤ੍ਵੇष ਸਰ੍ਵਗਃ ਆਵਯੋਰਖਿਲਸ੍ਯੇਸ਼ਃ ਸ਼ਰਣਂ ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹਨ।
ਅਹਂ ਵਾਮਾਙ੍ਗਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਭਵਾਨ੍ ਭਵਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਙ੍ਗਭਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਭਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋ।
ਮਾਮਾਹੁਰ੍ ऋषਯਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਤਥਾ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮਜਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਜਨਮਾ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਖ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਦੇਵਮ੍ ਆਵਯੋਰਪਿ ਕਾਰਣਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਮਵ੍ਯਯਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ऽਪਿ ਤਸ੍ਯਾਮਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚਨਾਦ੍ਵਾਰਿਜੋਦ੍ਭਵਃ ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਵਰਦਂ ਰੁਦ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਤੁਵਤ੍ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਚ
ਫਿਰ, ਉਸ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਥਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਲੁਤਾਂ ਭੂਮੀਂ ਸਮਾਧਾਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਨਦੀਨਦਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਕਰੋਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੋਰ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਿਮ੍ਨੋਨ੍ਨਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਦੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਮਤਲ, ਬਿਨਾ ਉਚਾਈਆਂ-ਹੇਠਾਈਆਂ ਦੇ, ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰਾਯਾਂ ਸੋ ऽਚਿਨੋਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੂਧਰਾਨ੍ ਭੂਧਰਾਕृਤਿਃ ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਉਹ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਟਿਕਾਏ, ਤੇ ਭੂ ਆਦਿਕ ਚਾਰ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਏ।
ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਚ ਭਗਵਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਤਿਂ ਮਤਿਮਤਾਂ ਵਰਃ ਮੁਖ੍ਯਂ ਚ ਤੈਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਚ ਦੈਵਿਕਂ ਮਾਨੁषਂ ਤਥਾ
ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਜੀਵ, ਅੰਡਜ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਵਿਭੁਸ਼੍ਚਾਨੁਗ੍ਰਹਂ ਤਤ੍ਰ ਕੌਮਾਰਕਮ੍ ਅਦੀਨਧੀਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਸृਜਦ੍ਦੇਵਃ ਸਨਨ੍ਦਂ ਸਨਕਂ ਤਥਾ
ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਨੰਦ ਤੇ ਸਨਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸਨਾਤਨਂ ਸਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯੇਣ ਗਤਾਃ ਪਰਮ੍ ਮਰੀਚਿਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਸਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਤਨ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਨਾਲ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮਰੀਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਦਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਰਿਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਸੋ ऽਸृਜਦ੍ ਯੋਗਵਿਦ੍ਯਯਾ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਹ੍ਯ੍ ਅਧਰ੍ਮਂ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੰਕਲਪ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ ऋਭੁਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਂ ਚ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਸਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਨ ਨੇ ਰਿਭੁ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਤੌ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ ਦਿਵ੍ਯੌ ਚਾਗ੍ਰਜੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੌ ਕੁਮਾਰੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁਲ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੌ ਸਰ੍ਵਭਾਵਿਨੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਉੱਚ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ੍ਯ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਮੁਖ੍ਯਾਦਿਕਾਨ੍ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਃ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਨ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਨਸ਼ੇषਾਂਸ਼੍ ਚ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਕ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਜੰਮੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਕਾਇਦਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਕਥਿਤਂ ਪਿਤਾ ਮਮ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਚਿਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਭਗਵਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਦੇਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤ ਸ਼ਚੀਪਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ!
ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕਥਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਗਵਾਨ੍ਪਦ੍ਮਸਂਭਵਃ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰਣਤਾਯ ਮੇ
ਕੰਵਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਏ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਯੁਗਧਰ੍ਮਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ।
ਆਦ੍ਯਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਮੁਨੇ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਤਿष੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਸਮਾਸਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਹੈ, ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਆਪਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਤਿਸ਼ਯ; ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਰਜਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਰਜਸ੍ਤਮਃ ਕਲਿਸ੍ਤਮਸ਼੍ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਯੁਗਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਯੁਗੇषੁ ਚ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸਤਵ ਹੈ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਦੀ ਰਜਸ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਤਮਸ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਯੁਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮਝੋ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਪਰਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ਭਜਨਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਦਾਨਮੇਵ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਭਜਨ; ਤੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਤਥਾਵਿਧਃ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਚਾਰ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਨ ਆਯੁਃ ਕृਤਯੁਗੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਿਹ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕृਤਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਚ ਗਤੇ ਤੁ ਵੈ ਪਾਦਾਵਸ਼ਿष੍ਟੋ ਭਵਤਿ ਯੁਗਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਿਰਫ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭਾਗੈਕਹੀਨਂ ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਕृਤਾਰ੍ਧਂ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਦਰ੍ਧਂ ਤਿष੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉੱਤਮ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਆਪਰ ਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੈ; ਤੇ ਤਿਸ਼ਯ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਤਥਾ ਚੈਕਸ਼ਤੀ ਮੁਨੇ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕਂ ਤਥਾਪ੍ਯੇਵਂ ਕਲ੍ਪੇष੍ਵੇਵਂ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ, ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਹਨ; ਹਰ ਕਲਪ ਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯੇ ਕृਤਯੁਗੇ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚਤੁष੍ਪਾਦਃ ਸਨਾਤਨਃ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤ੍ਰਿਪਾਦਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਾਦੋ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੇ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ।
ਤ੍ਰਿਪਾਦਹੀਨਸ੍ਤਿष੍ਯੇ ਤੁ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰੇਣ ਧਿष੍ਠਿਤਃ ਕृਤੇ ਤੁ ਮਿਥੁਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਸੋਲ੍ਲਸਾ
ਤਿਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਕੇ ਸਤਵ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।