ਪੁਰੁषੋ ਵੈ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼ਾਨਃ ਪਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਏਵਂ ਵਿਭੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍
ਪੁਰਖ ਹੀ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹੇਣ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ਸਂਸਾਰਹੇਤੁਃ ਸਂਸਾਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਚਾਰ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤ, ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈ — ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਕਸ੍ਯੇਹ ਯੋਗਿਨਃ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸੈਕਤ੍ਰ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ
ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋਗੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨਿष੍ਠੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਥਿਤਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯਾ ਸੋਮੇ ਨਾਰਾਯਣੇ ਤਥਾ
ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਰੌਦ੍ਰੀ ਵਿਚ, ਇੰਦ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਵਿਚ, ਸੌਮਿਆ ਸੋਮ ਵਿਚ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੇ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਸੈਵਾਹਂ ਸੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਾਵਤਃ
ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਉਹ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ।'
ਭਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਭਗਤ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰ।
ਚਰਾਚਰਵਿਭਾਗਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦਭਿਮਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਲਭ੍ਯਂ ਚ ਕृਤ੍ਯਂ ਚਾਕृਤ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਕਿ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਵੈਰ, ਮਿਲਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਣਯੋਗ, ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮ੍ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਰੂਪਾ ਵਿਕृਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਵਿਗੜੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵਿਜਾਨਤਾ ਨਿਨ੍ਦਕਾ ਏਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਲ੍ਪਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਜਾਂਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਣਗੇ।
ਯਥਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯ ਮੁਨਯਃ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਾਯਣੈਃ
ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਵਿਭੋ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਕਥਂ ਦਾਰੁਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ ਵਿਕृਤਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਦਿਗਮ੍ਬਰਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ ਕਿਵੇਂ, ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਕੇ, ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ?
ਕਿਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ? ਤੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ਸ਼ਿਲਾਦਸੂਨੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਂਚਿਦ੍ਭਵਂ ਹਸਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਮੁਨਯੋ ਦਾਰੁਗਹਨੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੁਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ਤੁष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਦਾਰਤਨਯਾਗ੍ਨਯਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤੁष੍ਟੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ਼੍ ਚੇਕਿਤਾਨੋ ਵृषਧ੍ਵਜਃ ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮਝਦਾਰ, ਬਲਦ-ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਦਾਰੁਵਨੌਕਸਾਮ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਕ੍ਰੀਡਯਾ ਚ ਸਃ
ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਦੇਵਦਾਰੁਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਚੇਤਸਾਮ੍
ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ—
ਵਿਕृਤਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦਿਗ੍ਵਾਸਾ ਵਿषਮੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ਮੁਗ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤਃ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗੋ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਾਰੁਵਨਂ ਯਯੌ
ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਨੰਗਾ, ਅਣਗੋਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਵਰਗਾ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਮਨ੍ਦਸ੍ਮਿਤਂ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਨਸਿਜੋਦ੍ਭਵਮ੍ ਭ੍ਰੂਵਿਲਾਸਂ ਚ ਗਾਨਂ ਚ ਚਕਾਰਾਤੀਵ ਸੁਂਦਰਃ
ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭਾਵਨਾ, ਭੌਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਰੀਵृਨ੍ਦਂ ਵੈ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰਨਙ੍ਗਹਾ ਅਨਙ੍ਗਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਕਰੋਦ੍ ਅਤੀਵ ਮਧੁਰਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਿੜਕਿਆ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਸੀ।
ਵਨੇ ਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕृਤਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਮੇਵਾਨ੍ਵਯੁਰਾਦਰਾਤ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਜੀਬ ਤੇ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਵਨੋਟਜਦ੍ਵਾਰਗਤਾਸ਼੍ ਚ ਨਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾ ਵਿਚੇष੍ਟਾਃ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਮਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖਾਰਵਿਨ੍ਦਾਦ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਲਯਸ੍ਥਾਸ੍ ਤਮ੍ ਅਥਾਨ੍ਵਯੁਸ੍ਤਾਃ
ਜਦ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਢੀਲੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਹਾਸਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਮਦਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾਃ ਵਿਲਾਸਬਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭ੍ਰੂਵਿਲਾਸਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਕੁਝ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਭਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪਰਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਹਸਿਤਾਨਨਾਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਿਸ੍ਰਸ੍ਤਵਸਨਾਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਕਾਞ੍ਚੀਗੁਣਾ ਜਗੁਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਦੇ ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਕਮਰ-ਪੱਟੀਆਂ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਦਾ ਤਂ ਵਿਪਿਨੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਙ੍ਗਨਾਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਨਵਾਂਸ਼ੁਕਂ ਵਾ ਸ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਲਯਾਨ੍ਪ੍ਰਵਿਧ੍ਯ ਮਦਾਨ੍ਵਿਤਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨਾਂਸ਼੍ ਚ ਜਗ੍ਮੁਃ
ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੂੜੀਆਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਕਾਚਿਤ੍ਤਦਾ ਤਂ ਨ ਵਿਵੇਦ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਵਾਸਨਾ ਸ੍ਰਸ੍ਤਮਹਾਂਸ਼ੁਕਾ ਚ ਸ਼ਾਖਾਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਟਪਾਨ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਮਦਾਨ੍ਵਿਤਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨਾਂਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾਃ
ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਚੋਲਾ ਢੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ।
ਕਾਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਗੁਸ੍ਤਂ ਨਨृਤੁਰ੍ ਨਿਪੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਧਰਾਤਲੇ ਨਿषੇਦੁਰ੍ਗਜਵਚ੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਕੁਝ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਗਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਨੱਚਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵਣੀ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।