ਕਰ੍ਤਾ ਯਦਿ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਤਥਾ ਕਾਰਯਿਤਾ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ऽਲ੍ਪਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਥਾ
ਜੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੱਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚ ਨਿष੍ਕਲਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ ਕਿਂ ਵਾ ਨਿष੍ਕਲਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਰੋਤਿ ਕਿਮ੍
ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਕੀ ਹੈ?
ਕਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਸਕਲਂ ਕਾਲਂ ਕਲਯਤੇ ਸਦਾ ਨਿष੍ਕਲਂ ਚ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸੋ ऽਪਿ ਨਿष੍ਕਲਃ
ਕਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲ ਸਦਾ ਕਾਲ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵੇਹ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ਕਿਮਤ੍ਰ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯष੍ਟਕਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਇਹ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀ ਹੈ?
ਵਿਨਾਕਾਸ਼ਂ ਜਗਨ੍ਨੈਵ ਵਿਨਾ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਵਿਨਾ ਤੇਜਸਾ ਵਾਰਿਣਾ ਚੈਵ ਯਜਮਾਨਂ ਤਥਾ ਵਿਨਾ
ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜਗਤ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਭਾਨੁਨਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਲੋਕਸ੍ ਤਸ੍ਯੈਤਾਸ੍ਤਨਵਃ ਪ੍ਰਭੋਃ ਵਿਚਾਰਤਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥੂਲਮੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਸੋਚਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ऋषਯੋ ਯਨ੍ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਯਤੋ ਵਾਚੋ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਹ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਸੁੱਖਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਨਨ੍ਦਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਨਾਕੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਵਿਭੂਤਯਸ਼੍ ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਦ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹੈ।'
ਨਮਸ੍ਕਾਰੇਣ ਸਤਤਂ ਗੌਰਵਾਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਖਲ੍ਵਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵੋ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਸਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋ ਵੈ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼ਾਨਃ ਪਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਏਵਂ ਵਿਭੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍
ਪੁਰਖ ਹੀ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹੇਣ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ਸਂਸਾਰਹੇਤੁਃ ਸਂਸਾਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਚਾਰ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤ, ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈ — ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਕਸ੍ਯੇਹ ਯੋਗਿਨਃ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸੈਕਤ੍ਰ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ
ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋਗੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨਿष੍ਠੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਥਿਤਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯਾ ਸੋਮੇ ਨਾਰਾਯਣੇ ਤਥਾ
ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਰੌਦ੍ਰੀ ਵਿਚ, ਇੰਦ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਵਿਚ, ਸੌਮਿਆ ਸੋਮ ਵਿਚ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੇ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਸੈਵਾਹਂ ਸੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਾਵਤਃ
ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਉਹ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ।'
ਭਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਭਗਤ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰ।
ਚਰਾਚਰਵਿਭਾਗਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦਭਿਮਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਲਭ੍ਯਂ ਚ ਕृਤ੍ਯਂ ਚਾਕृਤ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਕਿ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਵੈਰ, ਮਿਲਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਣਯੋਗ, ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮ੍ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਰੂਪਾ ਵਿਕृਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਵਿਗੜੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵਿਜਾਨਤਾ ਨਿਨ੍ਦਕਾ ਏਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਲ੍ਪਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਜਾਂਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਣਗੇ।
ਯਥਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯ ਮੁਨਯਃ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਾਯਣੈਃ
ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਵਿਭੋ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਹ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਕਥਂ ਦਾਰੁਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ ਵਿਕृਤਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਦਿਗਮ੍ਬਰਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ ਕਿਵੇਂ, ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਕੇ, ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ?
ਕਿਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ? ਤੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ਸ਼ਿਲਾਦਸੂਨੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਂਚਿਦ੍ਭਵਂ ਹਸਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਮੁਨਯੋ ਦਾਰੁਗਹਨੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੁਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ਤੁष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਦਾਰਤਨਯਾਗ੍ਨਯਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤੁष੍ਟੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥਸ਼੍ ਚੇਕਿਤਾਨੋ ਵृषਧ੍ਵਜਃ ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮਝਦਾਰ, ਬਲਦ-ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਦਾਰੁਵਨੌਕਸਾਮ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਕ੍ਰੀਡਯਾ ਚ ਸਃ
ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਦੇਵਦਾਰੁਵਨਸ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਜ੍ਞਾਨਚੇਤਸਾਮ੍
ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ—