ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤੋ ਬਹੁਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਚੇਦ੍ਯਤਃ ਚਿਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਤਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਯਥਾ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ

ਫਿਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯੇਯਂ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਜਮਾਨਃ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤਨ੍ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਜਾਤੁ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਹ

ਇਸ ਲਈ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਪੁਰੇ ਸ਼ੇਤੇ ਪੁਰਂ ਦੇਹਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰੁष ਉਚ੍ਯਤੇ ਯਾਜ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞੇਨ ਯਜਤੇ ਯਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਰਥਾਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯੇਯੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ ਫਲਮ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषੇਸ਼ਾਨਂ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ

ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਕੋ ਧ੍ਯੇਯੋ ਧ੍ਯਾਤਾ ਵੈ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਃ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਕਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਹਦਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤ ਚ

ਇੱਥੇ ਛਬੀਹਵਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਚੀਹਵਾਂ ਹੈ; ਅਵਿਆਕਤ ਚਬੀਹਵਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਮਹੱਤ ਆਦਿ ਸੱਤ ਵੀ ਹਨ।

ਮਹਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਤ੍ਵਹਙ੍ਕਾਰਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਕਂ ਪੁਨਃ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ

ਮਹਾਨ ਤੱਤ, ਫਿਰ ਅਹੰਕਾਰ, ਫਿਰ ਪੰਜ ਸੁੱਖਮ ਤੱਤ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝੋ।

ਮਨਸ਼੍ ਚ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਸ਼ਿਵਃ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਕਸ੍ਤਤਃ ਸ ਏਵ ਭਰ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤਾ ਚ ਵਿਧੇਰਪਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਮਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਛਬੀਸਵਾਂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ।

ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਸੌ ਜਨਯਾਮਾਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਿਕਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ

ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਨਾ ਯਥਾ ਹਿ ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਤਨਯਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਸੋਮਂ ਵਿਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।

ਕਰ੍ਤਾ ਯਦਿ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਤਥਾ ਕਾਰਯਿਤਾ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ऽਲ੍ਪਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਥਾ

ਜੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੱਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚ ਨਿष੍ਕਲਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ ਕਿਂ ਵਾ ਨਿष੍ਕਲਸ਼੍ਚੇਤ੍ਕਰੋਤਿ ਕਿਮ੍

ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਕੀ ਹੈ?

ਕਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਸਕਲਂ ਕਾਲਂ ਕਲਯਤੇ ਸਦਾ ਨਿष੍ਕਲਂ ਚ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸੋ ऽਪਿ ਨਿष੍ਕਲਃ

ਕਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲ ਸਦਾ ਕਾਲ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵੇਹ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ਕਿਮਤ੍ਰ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯष੍ਟਕਮਿਦਂ ਜਗਤ੍

ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਇਹ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀ ਹੈ?

ਵਿਨਾਕਾਸ਼ਂ ਜਗਨ੍ਨੈਵ ਵਿਨਾ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਵਿਨਾ ਤੇਜਸਾ ਵਾਰਿਣਾ ਚੈਵ ਯਜਮਾਨਂ ਤਥਾ ਵਿਨਾ

ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜਗਤ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਭਾਨੁਨਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਲੋਕਸ੍ ਤਸ੍ਯੈਤਾਸ੍ਤਨਵਃ ਪ੍ਰਭੋਃ ਵਿਚਾਰਤਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥੂਲਮੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍

ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਸੋਚਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਹੈ।

ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ऋषਯੋ ਯਨ੍ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਯਤੋ ਵਾਚੋ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਹ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਸੁੱਖਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਨਨ੍ਦਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਨਾਕੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਵਿਭੂਤਯਸ਼੍ ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਦ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ

ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹੈ।'

ਨਮਸ੍ਕਾਰੇਣ ਸਤਤਂ ਗੌਰਵਾਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਖਲ੍ਵਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵੋ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰ ਈਸ਼੍ਵਰਃ

ਸਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਹੈ।

ਪੁਰੁषੋ ਵੈ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼ਾਨਃ ਪਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਏਵਂ ਵਿਭੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍

ਪੁਰਖ ਹੀ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹੇਣ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ਸਂਸਾਰਹੇਤੁਃ ਸਂਸਾਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ

ਚਾਰ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤ, ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈ — ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਕਸ੍ਯੇਹ ਯੋਗਿਨਃ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸੈਕਤ੍ਰ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ

ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋਗੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਨਿष੍ਠੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਥਿਤਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯਾ ਸੋਮੇ ਨਾਰਾਯਣੇ ਤਥਾ

ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਰੌਦ੍ਰੀ ਵਿਚ, ਇੰਦ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਵਿਚ, ਸੌਮਿਆ ਸੋਮ ਵਿਚ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਹੈ।

ਸੂਰ੍ਯੇ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਸੈਵਾਹਂ ਸੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਾਵਤਃ

ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਉਹ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ।'

ਭਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰ ਚਰਾਚਰਮ੍

ਜੋ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਭਗਤ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰ।

ਚਰਾਚਰਵਿਭਾਗਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦਭਿਮਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਲਭ੍ਯਂ ਚ ਕृਤ੍ਯਂ ਚਾਕृਤ੍ਯਮੇਵ ਚ

ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਕਿ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਵੈਰ, ਮਿਲਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਣਯੋਗ, ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।

ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੁਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮ੍ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਰੂਪਾ ਵਿਕृਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ

ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਵਿਗੜੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।

ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਚਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵਿਜਾਨਤਾ ਨਿਨ੍ਦਕਾ ਏਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਲ੍ਪਚੇਤਸਃ

ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕਦੇ ਜਾਂਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਣਗੇ।