ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਿਵਾ ਵਿਕृਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਕਾਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ

ਦਿਨ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਸਰਵ-ਦੇਵਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਅਹਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਵੈਕਲ੍ਪੋ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤਾਦृਗ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ

ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਫਰਕ।

ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਨਵਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਤ੍ਸਰਾਣਾਂ ਕृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਚਾਰ-ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਚ ਵੈ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਕृਤਸ੍ਯ ਤੁ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਤਥਾ ਚੈਕਸ਼ਤੀ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਸੌ ਹੈ; ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਅਂਸ਼ਕਃ षਟ੍ਸ਼ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕृਤਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕਂ ਵਿਨਾ ਤ੍ਰਿਦ੍ਵ੍ਯੇਕਸਾਹਸ੍ਰਮਿਤੋ ਵਿਨਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕੇਨ ਤੁ

ਉਹ ਅੰਸ਼ ਛੇ ਸੌ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਿਨਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ, ਦੋ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਨ।

ਤ੍ਰੇਤਾਦ੍ਵਾਪਰਤਿष੍ਯਾਣਾਂ ਕृਤਸ੍ਯ ਕਥਯਾਮਿ ਵਃ ਨਿਮੇषਪਞ੍ਚਦਸ਼ਕਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ

ਪਿਆਰੇ ਧਰਮੀਓ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ, ਤਿਸ਼ਯਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਝਪਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਠਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼੍ਣੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਤਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਿਕਾ ਕਲਾ ਕਲਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਿਕੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਇਤਿ ਕਲ੍ਪਿਤਃ

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਲਈ, ਅੱਖ ਦੇ ਉਹੋ ਕਾਠਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਹ ਨੂੰ 'ਕਲਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੀਹ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁਹੂਰ੍ਤਪਞ੍ਚਦਸ਼ਿਕਾ ਰਜਨੀ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤ੍ਵਹਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ

ਪੰਦਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਰਾਤ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਮੁਹੂਰਤ ਦਿਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਫਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਹਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਾ ਮਾਸਾਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ

ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦਿਨ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਰਾਤ ਹੈ। ਤੀਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਹੀਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਮਾਸਾਨਾਂ षष੍ਟ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਧਿਕਾਨਿ ਵੈ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ

ਤਿੰਨ ਸੌ ਮਹੀਨੇ, ਉੱਤੇ ਸੱਠ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨੁषੇਣੈਵ ਮਾਨੇਨ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਯਚ੍ਛਤਂ ਭਵੇਤ੍ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨੀਹ ਤਾਨਿ ਵੈ

ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਸ਼ ਵੈ ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਾ ਮਾਸਾਃ ਪਿਤृਸਂਖ੍ਯੇਹ ਸਂਸ੍ਮृਤਾ ਲੌਕਿਕੇਨੈਵ ਮਾਨੇਨ ਅਬ੍ਦੋ ਯੋ ਮਾਨੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਦੱਸ ਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਅਰਥਾਤ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਲ ਹੈ।

ਏਤਦ੍ਦਿਵ੍ਯਮਹੋਰਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਤਿ ਲੈਙ੍ਗੇ ऽਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਵਰ੍षਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ

ਇਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿਵਿਆ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਫਿਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਹਸ੍ਤਤ੍ਰੋਦਗਯਨਂ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ ਏਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਦਿਵ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਉਥੇ ਦਿਨ ਉੱਤਰਾਯਣ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੱਖਣਾਯਣ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯਾਨਿ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ਮਾਨੁषਂ ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦਿਵ੍ਯਮਾਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤੇ

ਤੀਹ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਵਿਆ ਮਹੀਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਦਸ਼ ਚੈਵ ਤਥਾਹਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇष ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ षष੍ਟਿਵਰ੍षਾਣਿ ਯਾਨਿ ਤੁ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ ਦਿਨ ਦਿਵਿਆ ਨਿਯਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਤੇ ਸੱਠ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ

ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਇਸ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਨ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਵਤ੍ਸਰਃ ਨਵ ਯਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ

ਹੋਰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਸਾਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਨਵਤੀਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੌਵਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੁ ਸਃ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ

ਹੋਰ ਨੱਬੇ ਸਾਲ ਧਰੂਵ ਸਾਲ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤਚ੍ਛਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਦਿਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇष ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੇਵ ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ

ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦਿਵਿਆ ਨਿਯਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਤੁ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ

ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵ੍ਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਯੁਗਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਮ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਨਾਮ ਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿਧੀਯਤੇ

ਦਿਵਿਆ ਮਾਪ ਨਾਲ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਪਰਸ਼੍ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ ਅਥ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ

ਫਿਰ ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ, ਇਹ ਯੁਗ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਮੀਓ। ਤੇ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦਿਵ੍ਯਮਾਨੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯਾਸਂਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚ ਸਂਖ੍ਯਯਾ

ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਦਾਂ ਲੱਖ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍ ਤਥਾ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ਼ਤਸਂਖ੍ਯਯਾ

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਤ ਲੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਂਖ੍ਯਯਾ

ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਃ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ ਏਵਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਃ ਕਾਲ ऋਤੇ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਃ

ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਵ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ ਨਿਰਂਸ਼ਾਨਿ ਤੁ ਤਾਨਿ ਵੈ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਿਯੁਤਾਨੀਹ ਸਂਖ੍ਯਯਾ

ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਛੱਡ ਕੇ ਛੱਤੀ ਲੱਖ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਗਿਣਤੀ ਤੈਤਾਲੀ ਲੱਖ ਸਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।