ਮਤ੍ਸਮੀਪਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਯਦਾ ਚੈਵ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਲ੍ ਲੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੁੜ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੀ—
ਮਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ ਕਲ੍ਪੋ ਵੈ ਲੋਹਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤਦਾ ਲੋਹਿਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਲੋਹਿਤਕ੍ਸ਼ੀਰਸਂਭਵਾ
ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਰੰਗ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯੁਗ 'ਲੋਹਿਤ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਹਿਤ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਰਕਤ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ।
ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸ੍ਤਨਵਤੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗੌਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਤਤੋ ऽਸ੍ਯਾ ਲੋਹਿਤਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਗਾਇਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਾਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਮਦੇਵਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਮਦੇਵ ਨਾਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਯੋਗੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਤਤਸ਼੍ ਚ ਵਾਮਦੇਵੇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭੂਤਲੇ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਹੋਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਣਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਯੇ ਚਾਪਿ ਵਾਮਦੇਵ ਤ੍ਵਾਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵਾਮਦੇਵ ਵਜੋਂ ਜਾਣਣਗੇ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਯਦਾਹਂ ਪੁਨਰੇਵੇਹ ਪੀਤਵਰ੍ਣੋ ਯੁਗਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਮਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਪੀਤਕਲ੍ਪੋ ऽਭਵਤ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਪੀਤਾਙ੍ਗੀ ਪੀਤਲੋਹਿਤਾ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾ ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ, ਪੀਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੀਲ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਮੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਯਸ੍ਮਾਦਹਂ ਤੈਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤੋ ਯੋਗਤਤ੍ਪਰਮਾਨਸੈਃ
ਉਥੇ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਚਿਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਤ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪੁਰੁषਤ੍ਵੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਤੋ ऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਨਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਪੁਰੁषਤ੍ਵਂ ਵੈ ਮਮੈਤਤ੍ਕਨਕਾਣ੍ਡਜ
ਉਥੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਕਨਕਾਂਡ।
ਯੇ ਮਾਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵੇਦਮਾਤਰਮ੍ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਿਮਲਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਗਤਾਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ, ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ, ਰੁਦਰ, ਰੁਦਰਾਣੀ, ਗਾਇਤਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ,
ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਯਦਾਹਂ ਪੁਨਰੇਵਾਸਂ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੋ ਭਯਾਨਕਃ
ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਕृਤੇਨ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ ਸਂਕਲ੍ਪਃ ਕृष੍ਣ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਕਾਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਲੋ ਲੋਕਪ੍ਰਕਾਲਕਃ
ਮੇਰੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ, ਸੰਕਲਪ ਕਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਕਾਲ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤੋ ऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਘੋਰੋ ਘੋਰਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਕृष੍ਣਲੋਹਿਤਾ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਗਾਇਤਰੀ ਕਾਲਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਕਾਲਾ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਰੂਪਾ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਦਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਘੋਰਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਉਹ ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਡਰਾਉਣਾਪਣ ਪਾ ਲਿਆ—ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ,
ਤੇषਾਮਘੋਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਵ੍ਯਯਃ ਪੁਨਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਤ੍ਵਂ ਯਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਮਾਭਵਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਾਂਗਾ; ਮੁੜ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਣ,
ਤਦਾਪ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜ੍ਞਾਤਃ ਪਰਮੇਣ ਸਮਾਧਿਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਂਵृਤ੍ਤਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਲੋਕਧਾਰਿਣੀ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ; ਗਾਇਤਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥਾਮਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਤ੍ਵਮ੍ ਆਪਨ੍ਨਂ ਯੇ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ ਚ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਹੋਣ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰਹਾਂਗਾ।
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਵੈ ਕਲ੍ਪੋ ऽਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾ ਤਥਾ ਚੇਯਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰੂਪਾ ਤਥਾ ਚੇਮੇ ਸਂਵृਤ੍ਤਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਮਯਾ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਵੈ ਲੋਕਸਂਮਤਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਚਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਮੇਧ੍ਯਾ ਚ ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ, ਸਾਰੇ ਖਾਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਖਾਣਯੋਗ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਗੇ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਥਾਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ ਚ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਾਸ਼੍ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ ਚ ਤਥੈਵ ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਚਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੀ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਓਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਂ ਜਗਦ੍ਵੈ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਧਾਵਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁष੍ਪਾਦੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜੂਦ ਰੱਖੇਗਾ, ਤੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਚਾਰ ਪਾਓਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕੋ ऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਮਹਸ੍ ਤਥਾ ਜਨਸ੍ਤਪਸ਼੍ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਭੂਲੋਕ, ਫਿਰ ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਤੇ ਮਹਲੋਕ; ਜਨਲੋਕ, ਤਪਲੋਕ ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਿਸ਼ਨੁਲੋਕ।
ਅष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਲੋਕਃ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ
ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਰ ਹੈ; ਭੂ, ਭੁਵ, ਸਵਰ ਤੇ ਮਹ—ਇਹ ਚਾਰ ਪਾਓਂ ਹਨ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦੋ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋ ਵੈ ਤृਤੀਯਸ਼੍ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮਹਸ੍ ਤਥਾ
ਭੂਲੋਕ ਪਹਿਲਾ ਪਾਓਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੁਵਰਲੋਕ ਦੂਜਾ, ਸਵਰਲੋਕ ਤੀਜਾ, ਤੇ ਮਹਲੋਕ ਚੌਥਾ ਪਾਓਂ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਤੁ ਜਨਸ੍ਤਤ੍ਰ षष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਯਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੋ ਲੋਕੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਭਵਗਾਮਿਨਾਮ੍
ਪੰਜਵਾਂ ਜਨਲੋਕ ਹੈ, ਛੇਵਾਂ ਤਪਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਸੱਤਵਾਂ ਲੋਕ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਃ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਮੌਮਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁਲੋਕ ਉਹ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਸਕੰਦ ਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਥਾਂ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਃ ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਦਂ ਤਦ੍ਯੋਗਿਨਾਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਨਿਰ੍ਮਮਾ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਾਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਹੈ—ਜੋ ਮਮਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।