ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਗਰਭ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ; ਪਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬੀਜ-ਧਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਕਰੋ," ਤਦ ਹਰਿ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁਪਤ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਦਾ ਪਰਮ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ: ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਤਯਕਸ਼ ਤੇ ਅੰਗ-ਸਹਿਤ ਵੀ।" "ਉਹ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੀਜ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੀਜ, ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ ਅੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ, ਉਹ ਅੰਡਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇੱਕ ਖੋਲ ਆਕਾਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੂਜਾ ਖੋਲ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਮੋਟੀ ਝਿਲੀ, ਵੱਡੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਪਹਾੜ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਗਵਤ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਜੋ ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਸਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'—ਤੇ, ਹੇ ਕੁਮਾਰੋ, ਤਦ ਮੈਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ।" "ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਲੰਬੇ ਕਮਲ-ਪਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਭੂ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਸਨਕ, ਸਨਾਤਨ, ਤੇ ਸਨੰਦਨ ਵੀ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹਨ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰਾ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ, ਘੱਟ ਸੁਖ, ਵੱਧ ਦੁਖ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।" "ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਘੱਟ ਹੈ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਸਨਕ ਤੇ ਹੋਰ—ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਨਕ ਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਚੱਲੇ—" "ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਜਦ ਚੱਕਰ ਮੁੜੇਗਾ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰੀ ਸੂਝ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬਾਕੀ ਜੀਵ, ਸੁਖਮ ਤੇ ਭੌਤਿਕ, ਸਭ ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵ ਦੀ ਜਾਣ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਜੀਵ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਜਾਣ—" "ਓਮ ਅੱਖਰ ਤੇ ਸਾਮਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ, ਜੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈਏ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਇਸ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਹਰਿ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ, ਪੁਰਾਣੇ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ— ਉਹ ਨੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤਕਾਰੀ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ: "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਗਵਤ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਨੰਤ ਚਮਕ ਵਾਲੇ।" "ਖੇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੀਜ-ਧਾਰੀ, ਭਾਲਾ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੂਜਾ-ਯੋਗ, ਦੰਡ-ਧਾਰੀ, ਕਠੋਰ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸਰਵੋਤਮ, ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; venerable, worshipful, instantly-born ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਗੁਫਾ-ਵਾਸੀ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰ-ਧਾਰੀ—ਨਮਸਕਾਰ; ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਕਰਮ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਬਿਜਲੀ, ਗਰਜ, ਬੱਦਲ, ਗੂੰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਨਦੀਆਂ, ਧਾਰਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਧਰਮ ਆਪ, ਜੋ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ—ਨਮਸਕਾਰ; ਪਰਮ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਵਾਦਾਂ, ਰਤਨਾਂ, ਸਮਿਆਂ, ਪਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ, ਰੁਤਾਂ, ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ, ਪਰਮ ਅੱਧ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਮਨੁ ਦੇ ਯੁਗਾਂ, ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਚਾਰ-ਵਿਧਿ ਉਤਪੱਤੀ, ਅਨੰਤ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ—ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਰਜਨ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਹਵਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਜੀਵ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।