ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਤੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹਵਾ ਕੰਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਗਿਆ ਮਹਾ ਕਮਲ ਵੀ ਹਿਲ ਗਿਆ; ਭਵ, ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੁਆਮੀ, ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਭਵ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਸਾਰਥਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਲਦ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਵੱਲ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਕੇਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਮੈਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ—ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ?" ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੋ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ; ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਮ, ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪੁਰੁਸ਼; ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਚਾਨਣ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਸ਼ੰਕਰ ਖ਼ੁਦ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖਿਲੌਣ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਜਣਨ-ਸਥਾਨ, ਅਵਿਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਨਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਤਪਸਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੀਜ ਹੈ, ਤੂੰ ਬੀਜ-ਧਾਰੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਨੇ ਵਿ਷्णੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੀਜ ਹਾਂ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਬੀਜ-ਧਾਰੀ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੁਖਮ, ਅਵਿਕਤ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ।" ਹਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਸ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਮਹਾਨ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ: ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਵਿਕਤ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਤ, ਅੰਗ-ਸਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਗਮ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿੰਗ-ਬੀਜ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।" "ਉਹ ਬੀਜ, ਮੇਰੇ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ, ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ ਅੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਦਸ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਅੰਡਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਢਕਣ ਆਕਾਸ਼ ਬਣਿਆ, ਦੂਜਾ ਧਰਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਮੋਟੀ ਪਰਤ, ਵੱਡੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਪਹਾੜ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ, ਭਗਵਾਨ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤਕ; ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'—ਤਦ, ਹੇ ਕੁਮਾਰਾਂ, ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ।" "ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਿਭੂ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਸਨਕ, ਸਨਾਤਨ, ਤੇ ਸਨੰਦਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਜਨਮੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ।" "ਇਹ intuitive ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ, ਤੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਜਨਮ, ਘੱਟ ਸੁਖ, ਵੱਧ ਦੁਖ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖ ਹੈ; ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਰਿਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਸਨਕ ਆਦਿ—ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ। ਉਹ, ਵੱਡੀ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪਏ; ਜਦੋਂ ਸਨਕ ਆਦਿ ਉਸ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਚਲੇ, ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁੜਨ ਤੇ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰੀ ਸੂਝ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬਚੀ ਹੋਈਆਂ ਸੂਖਮ ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਜਾਤੀਆਂ, ਸਭ ਦੀ ਦਿਵਯ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਮਹਾਦੇਵ—ਮਹਾਨ ਜੀਵ, ਵਰ-ਦਾਤਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ—ਜਾਣ ਕੇ, ਓੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਜੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਲਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਮਹਾਨ ਜੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਮੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਾਂਗ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ, ਪੁਰਾਣੇ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ—ਨਾਂ ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ: "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਗਵਤ, ਉੱਚੇ ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।" "ਖੇਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਬੀਜ-ਧਾਰੀ, ਭਾਲਾ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉੱਚੇ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੂਜਾ-ਯੋਗ, ਦੰਡ-ਧਾਰੀ, ਤਿੱਖੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; venerable, worshipful, turant janam ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਗੁਫਾ-ਵਾਸੀ, ਪাত্রਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਰਮ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਤਪੱਤੀ, ਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ।