ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਹੁਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ, ਅੰਤਰੀਕਸ਼ ਜਾਂ ਧਰਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਰਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਹੁਣ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ? ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇੰਝ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਸੰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਭਰਮਾਵਟ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਓਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ—ਮੂਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਠਾਰਾਂ ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਟੰਭ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਿਆ, "ਵਾਹ! ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ!" ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਅੰਤ ਨਾ ਲੱਭਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਦਿ, ਆਸਰਾ, ਮੱਧ, ਸਮਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਦਾ ਅੰਤ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ—ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ। ਆਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਲੋਕ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੇਖੇ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਬਸ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂ।" ਪਰ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਸੁਕਸ਼ਮ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਕੰਵਲ ਦੇ ਡੰਠਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕੰਵਲ ਉਤੇ ਬੈਠੇ, ਕੰਵਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਆਤਮਜ, ਭਗਵਾਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਢਾ ਮੋਢੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ, ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਅਨੰਤ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਅਚਾਨਕ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮੋਟੀਆਂ ਜਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ; ਵਾਤਾਵਰਨ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮ, ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਗਰਮ ਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਕੰਵਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਕੀ ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?" ਜਦ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੰਵਲ ਵਿਚ ਅੱਜ ਇਹ ਗੜਬੜ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹੋ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ, ਓਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ। ਨਾਭੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਾਹ ਮਿਲਿਆ, ਕੰਵਲ ਦੇ ਡੰਠਲ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ; ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਜਰਾ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਇਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ; ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੈਰ ਨਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯ ਹੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਲਾਫ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਉ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੰਵਲ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜਸ ਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯ, ਹੋਰ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।