ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨਾਰਾਯਣ, ਅੱਠ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਆਪਕ, ਅਦਭੁਤ ਯੋਗ-ਸਮਰਾਟ, ਅਚਿੰਤਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਤ, ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਛੌਣੇ ਵਾਂਗ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮੰਡਲ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਮਲ ਉਗਿਆ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੀ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਸੁਵਰਨ-ਅੰਡ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਏ ਹੋ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਆਪਣੇ ਵਿਛੌਣੇ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਚਰਜ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਸਵਰਗ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਧਰਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਰਾ ਮੈਂ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਮਾਣਯੋਗ? ਕਿਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੋਗੇ? ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜਗਤ-ਸਰੂਪ? ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹੋਏ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ—ਮੂਲ ਸਰਜਕ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੇ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਠਾਰਾਂ ਟਾਪੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸੱਤ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਿਆ, "ਅਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ!" ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਨੇਕ ਆਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਆਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਦਿ, ਆਸਰਾ, ਮੱਧ, ਸਮਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।" ਫਿਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਲੋਕ ਵੇਖੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹੀ ਲੋਕ ਉਥੇ ਵੇਖੇ। ਪਰ, ਹਰਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਭ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ।" ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਸੁਕਸ਼ਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਰਾਹੀਂ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਚਾਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਕਮਲ-ਗਰਭ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਵੈਯੰਭੂ, ਜਗਤ ਆਦਿ, ਮਹਾਨ ਵਿਖਾਵਟ ਨਾਲ ਉਭਰੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੋਂ, ਅਚਿੰਤਯ ਪ੍ਰਭੂ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਨੰਤ, ਹਰੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਾਪ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਅਚਾਨਕ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ; ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮ, ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਠੰਢੀ ਵਗਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਅਚਰਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਠੰਢੀਆਂ ਤੇ ਗਰਮ ਬੂੰਦਾਂ ਕਮਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕੀ ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?" ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਲਝਣ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ਇਛਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ।