ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਸੱਜੀ ਗਲ੍ਹ 'ṛ' ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬੀ ਗਲ੍ਹ 'ṝ' ਹੈ। ਤੇਰੀਆਂ ਦੋ ਨੱਕ 'ḷ' ਅਤੇ 'ḹ' ਹਨ। ਤੇਰਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹੋਠ 'e' ਹੈ, ਤੇ ਹੇਠਲਾ 'ai' ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ 'o' ਅਤੇ 'au' ਹਨ। ਤੇਰਾ ਤਾਲੂ 'am' ਹੈ। 'ਕ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰ ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਹਨ, ਅਤੇ 'ਚ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰ ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਹਨ। 'ਟ' ਅਤੇ 'ਤ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਅੱਖਰ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹਨ। 'ਪ' ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਹੈ, 'ਫ' ਤੇਰਾ ਪਾਸਾ, 'ਬ' ਤੇਰਾ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ, 'ਭ' ਤੇਰਾ ਮੋਢਾ ਹੈ। 'ਮ' ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਹੈ। 'ਯ' ਤੋਂ 'ਸ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੇਰੇ ਸੱਤ ਧਾਤੂ ਹਨ। 'ਹ' ਤੇਰੀ ਸਵੈ-ਰੂਪਤਾ ਹੈ, 'ਕ੍ਸ਼' ਤੇਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ। ਜਦ ਵਿ਷ਣੁ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੰਜ ਕਲਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਤਰ ਸੁੱਚੇ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਬੱਤੀ-ਦੋ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮਕਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਫੁਟਨ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਮੰਤਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੌਵੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਫਿਰ, ਅਥਰਵਣ ਮੰਤਰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਅੱਠ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਸ-ਤਿੰਨ ਮੰਗਲਮਈ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਤੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੰਤਰ ਵੇਖਿਆ, ਪੈਂਤੀ ਮੰਗਲਮਈ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਅੱਠ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੱਚਾ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਤਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਬਾਲਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ, ਵਾਧੂ ਤੇ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਚਿਆਸਠ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਲ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੀ। ਇਕ ਆਦਿ-ਮਾਨਵ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਮਸਤਕ 'ਈਸ਼ਾਨ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਘੋਰਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ, ਸੁਖਦਾਈ, ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤਲ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਿਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਮੁੜ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਰਦਾਨ-ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸিফ਼ਤ ਕੀਤੀ। "ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਅੱਖਰ ਹੈ, 'ਅ' ਹੈ, ਆਤਮਾ-ਰੂਪ ਹੈ, 'ਉ' ਹੈ, ਆਦਿ-ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਤੀਜੇ, 'ਮ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਪੂਜਾ-ਯੋਗ ਹੈ। ਅੱਗ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ-ਮੰਤਰ ਨੂੰ, ਸਦਿਓਜਾਤ ਨੂੰ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਮ, ਵਾਮਦੇਵ, ਵਰਦਾਨ-ਦਾਤਾ, ਅਮਰ, ਅਘੋਰਾ, ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਦਿਓਜਾਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਈਸ਼ਾਨ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤਿ ਤੇਜ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਉਰਧਵਲਿੰਗ, ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੁਵਰਨ-ਲਿੰਗ, ਸੁਵਰਨ-ਰੂਪ, ਜਲ-ਲਿੰਗ, ਜਲ-ਰੂਪ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ, ਵਿਅਪਕ, ਆਕਾਸ਼-ਵਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਯੂ, ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਵਾਯੂ, ਵਿਅਪਕ ਵਾਯੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਅਪਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਲ, ਜਲ-ਸਰੂਪ, ਵਿਅਪਕ ਜਲ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਵਿਅਪਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰਸ, ਗੰਧ, ਸੁਗੰਧੀ, ਗਣਪਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਨੰਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅੰਤਹੀਣ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਨਿਤ, ਪਰਮ, ਜਲ-ਯੋਨੀ, ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸਾਡੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜੋਤਿ, ਰਖਵਾਲਾ, ਸੰਘਾਰਕ, ਸਦਾ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲਯ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਮਸਕਾਰ। ਅਚੇਤਨ, ਚੇਤਨ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸੁੰਦਰ-ਆਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਹੀ, ਦੇਹ-ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਸਮ-ਲਪੇਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਚਿੱਟਾ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸੀ, ਬਹੁਤ ਚਿੱਟਾ, ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰਾ, ਚਿੱਟੀ ਜਟਾ, ਚਿੱਟੇ ਮੁਖ, ਮਹਾਨ ਮੁਖ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਲਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਹਰਾ, ਉੱਤਮ ਉਧਾਰਕ, ਡੰਕਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਰੂਪ ਤੇ ਨਿਰੂਪ, ਸਦਾ ਧਵਜਧਾਰੀ, ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਲਾਭ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਿਨਾਕ-ਧਾਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਬੰਧਨ-ਰਹਿਤ, ਸੁਤੜਾ, ਬੰਧਨ-ਨਾਸਕ, ਨਮਸਕਾਰ। ਉੱਤਮ ਯਜਮਾਨ, ਹੋਮ-ਯੋਗ, ਮਹਾਪਵਿੱਤਰ, ਗਿਆਨੀ, ਮੰਗਲਮਈ-ਚਿਹਰਾ, ਸੁੰਦਰ-ਆਕਾਰ, ਅਜੈ, ਜਿਤਣਹਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ। ਬਗਲਾ, ਬਗਲਾ-ਰੂਪ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਨਕ, ਨਿਤ, ਸਨੰਦਨ, ਨਮਸਕਾਰ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਸਾਰਥੀ, ਅਰਣਿਆਸੀ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ, ਲੋਕ-ਦਰਸ਼ਕ, ਤਿੰਨ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ੰਖਪਾਲ, ਸ਼ੰਖ, ਰਜੋ-ਗੁਣ, ਅੰਧਕਾਰ, ਸਰਸਵਤਾ, ਬਦਲ, ਬਦਲ-ਚੜ੍ਹਨਹਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ। ਉੱਤਮ ਵਾਹਨ, ਵਿਅਹਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮੁਖੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ-ਚਲਣ, ਜਗਤ-ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਅਖੰਡ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।