ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਜੋ ਅਦੁੱਤੀ, ਅਵਰਨਣਯ, ਅਪਰਗਟ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕੌਲਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੀਏ; ਮੈਂ ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ, ਅੱਗੀਲੇ ਪੌਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਤਨ ਕਰਕੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਹੰਸ (ਸਵਾਨ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ "ਹੰਸਾ", ਮਹਾਂ ਹੰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮੈਨੂੰ "ਹੰਸਾ, ਹੰਸਾ" ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਫੈਦ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਕਾਲੀ ਕਜਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ—ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਫਿੱਕਾ ਰੰਗ, ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਉੱਘੜੇ ਦੰਦ। ਉਹ ਸੂਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ, ਲੰਬੀ ਨੱਕ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਆਵਾਜ਼, ਛੋਟੇ ਪੈਰ, ਅਜੋਕੇ ਅੰਗ, ਵਿਜੈ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ। ਵਰਾਹ ਦਾ ਕਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਸ ਸੂਰ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਗਿਆ, ਮੈਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਪਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਅੰਤ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਪਾਸੇ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੈਂ ਤੇ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਸੋਚਦੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, 'ਓਮ, ਓਮ' ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼, ਲੰਮੀ ਧੁਨੀ। "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਰ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ 'ਅ' ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ 'ਉ' ਖੱਬੇ; 'ਮ' ਵਿਚਕਾਰ, ਤੇ ਆਖਰ 'ਓਮ' ਦੀ ਧੁਨੀ। 'ਅ' ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੱਜੇ; 'ਉ' ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਖੱਬੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼। ਵਿਚਕਾਰ 'ਮ' ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਉਪਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ। ਉਹ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਮਰ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ, ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਬਸ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ; ਨਾ ਆਰੰਭ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਣ। ਇਸ 'ਓਮ' ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਾਪ ਤੇ ਅੱਧੀ ਮਾਪ 'ਨਾਦ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਮਾਧਵ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ—ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਤੇ ਸਾਮ—ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰੂਪ ਉਭਰਿਆ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ; ਰੁਦ੍ਰ, ਚਿੰਤਾ-ਰਹਿਤ, ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ; ਉਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਸੱਚ, ਉਚਤਮ ਕਾਰਣ, ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ, ਆਨੰਦ, ਅਮਰਤਾ, ਉਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ; ਇੱਕ ਅੱਖਰ 'ਅ' ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਇੱਕ ਅੱਖਰ 'ਉ' ਤੋਂ, ਹਰੀ, ਉਚਤਮ ਕਾਰਣ; 'ਮ' ਤੋਂ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ। 'ਅ' ਸਿਰਜਣਹਾਰ, 'ਉ' ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, 'ਮ' ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ। 'ਮ' ਬੀਜ-ਧਾਰੀ, 'ਅ' ਬੀਜ, 'ਉ' ਹਰੀ, ਜਣਨੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਬੀਜ-ਧਾਰੀ, ਬੀਜ, ਜਣਨੀ, ਤੇ 'ਨਾਦ' ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਬੀਜ-ਧਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬੀਜ 'ਅ' ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬੀਜ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; 'ਉ' ਦੀ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ। ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅੰਡਾ ਬਣਿਆ, ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਲਪੇਟਿਆ; ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਗੋਲਕ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੰਡਾ, ਜਿਹਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ; ਅੰਡਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਹਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਦਾ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਖੋਲ ਉਪਰ ਸੀ; ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਤੋਂ 'ਅ' ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੌਹਾਂ-ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਓਮ, ਓਮ' ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਖਦੇ; ਯਜੁਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਗ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਵੇਦਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਖਦੇ; ਫਿਰ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ। ਸਾਡੀ ਸਤਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਦਿਵਯ, ਧੁਨੀ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; 'ਅ' ਉਸਦਾ ਸਿਰ, ਮੱਥਾ ਲੰਬਾ। 'ਇ' ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ, 'ਈ' ਖੱਬੀ; 'ਉ' ਸੱਜਾ ਕੰਨ, 'ਊ' ਖੱਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।