ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੁੱਖ ਲਿੰਗ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਗੀਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—"ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਦੀ ਅਵਧੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਤੁਰਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਮਕਾਲਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦਰੱਖ਼ਤ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਗੰਧਰਵ ਆਦਿਕਰਮਵਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਤੀਬਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀਰਣਯਗਰਭ ਸ਼ੰਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਭੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ; ਕਾਲਾ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਸਤ ਅਤੈ ਅਸਤਿ ਰੂਪ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਤਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ—'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?' ਮੈਂ ਉਸ ਅਨਾਦਿ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜਾਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਸੰਯਮ ਵਿਚ, ਤੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਫ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਰੀ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਠਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਤਾਮਹ!' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ, ਰਾਗ ਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਵਿਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੁੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈਂ?' ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਜੰਮਾ, ਨਿੱਤ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਰਵਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਕਰਤਾ, ਪਾਲਕ, ਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਜਲਦੀ ਦੱਸ।" ਤਦ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ—ਦੇਖ! ਤੂੰ ਪਾਲਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ। ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਪਿਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਿ ਤੇ ਆਧਾਰ। ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਸੁਣ, ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ: ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਤਾ, ਨੇਤਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ। ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਜੋਤ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਜਾਨ ਲੈ, ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਅਵ੍ਯਕਤ, ਚੌਵੀ ਤੱਤ ਬਣਾਏ।" "ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਣੂ, ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਣਾਏ; ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਤੇਰੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਅੰਡ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਬੁੱਧੀ ਮੈਂ ਬਣਾਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਤ੍ਰੈਵਿਧ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਨ ਤੇ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਦਿ ਹੋ ਕੇ ਜਿਹੜੇ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਖੇਡ ਵਿਚ ਬਣਾਏ।" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਲਯ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਗ ਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖਤਮ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਚਾਈ ਦੀ ਸੂਝ ਆਵੇ। ਉਹ ਲਿੰਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਲਯ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗਾ, ਨ ਵਧਦਾ ਨ ਘਟਦਾ, ਨ ਆਰੰਭ, ਨ ਮੱਧ, ਨ ਅੰਤ। ਉਹ ਅਤੁੱਲ, ਅਵਰਨਣਯ, ਅਵ੍ਯਕਤ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਦਿ ਸਰੂਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਰੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਅੱਗ-ਰੂਪ ਸਤੰਭ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੀਏ; ਮੈਂ ਇਸ ਅਤੁੱਲ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਸਤੰਭ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਹੰਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ 'ਹੰਸ', ਮਹਾ-ਹੰਸ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ 'ਹੰਸ, ਹੰਸ' ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ, ਅੱਗ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਹੰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਹਨ, ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਉਜਲੇ, ਸੂਰਜ-ਅੰਤ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਰਗਾ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦ, ਲੰਮੀ ਸੂੰਡ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਚੁੱਕ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ, ਸੂਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ, ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਵਰਾਹ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਸਿਖਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।