ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ—ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ—ਉਪਮਨਯੂ ਮਹਾਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?” ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਦਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।” ਇੰਦਰ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ? ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਰੁਦ੍ਰ—ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।” ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਕਨ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨੀਚ ਦੈਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਘਾ ਪਾਉਣ ਆਇਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਤੂੰ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਭਵਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਕੇ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਭਵਾ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੁਣੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੀਭ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕੀ (21) ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਦੁਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁਣ ਰਹਿ ਗਈ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਉਸ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਥਰਵਣ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਪਮਨਯੂ, ਜੋ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਖ ਦੀ ਮਿਠੀ ਫੜੀ ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਰਕੇ ਗਰਜਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਨੀ-ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਈਧਨ। ਜਦੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ—ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨੇ ਯੋਗੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਅਥਰਵਣ ਅਸਤ੍ਰ—ਜੋ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਖੀਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਸੇ ਦੁਧ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਕੇਕਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ—all ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਹੱਸ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਵਲ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਸ਼ਹਿ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿਠਿਆਈਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਕੇਕਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ—all ਦਿੱਤੇ ਹਨ।” “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਰਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਚੁਣ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹਿਜਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਭਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ, ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲੇ। ਫਿਰ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਦਾ ਸਾਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।” ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਉਪਮਨਯੂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ—ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ—ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਧੌਮਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਸੁਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ, ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਪਮਨਯੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਖ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਵਾਯੂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ; ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਪਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਲਈ ਯੋਗਯ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ, ਉਪਮਨਯੂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਠਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।