ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਪਮਨਯੂ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਉਪਮਨਯੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰੋਕੋ।" ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਨਾਕੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਮਨਯੂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਏ ਪਾਸੇ ਸ਼ਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਸੀ। ਸੋਮਦੇਵ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਚਿੱਟੇ ਛਤਰ ਨਾਲ ਐਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਪਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਜਦੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਵੈ ਸ਼ਕ੍ਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪ ਆ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਪਮਨਯੂ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਹਰਾ, ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੰਗ, ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਧੌਮਯਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਦਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ? ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ। ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਰੁਦ੍ਰ, ਨਿਰਗੁਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।" ਜਦ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਇਹ ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚਾਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਘਟੀਆ ਦੈਤ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਵਾ ਦੇ ਮਹਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਭਾਵਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਕ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੀ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁਣ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੇ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।" ਉਪਮਨਯੂ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਡਰ-ਰਹਿਤ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲੇਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਰਾਖ ਚੁੱਕੀ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਧਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਮਨਯੂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਹੜਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਸੁਖ ਭੋਗ। ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਦ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਫਲ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਦੇਵ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗ, ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਮੱਥਾ ਸੁੰਘਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਵਰਸ਼ਾਈਆਂ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ, ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਜਵਾਨੀ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।