ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਪਮਨਯੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਪੁੱਤ, ਰਾਜ, ਸਵਰਗ, ਮੋਖਸ਼ ਜਾਂ ਦੁੱਧ-ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਜੇਕਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜੇ ਇੱਥੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਮਿਲੇਗਾ—ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰੀਏ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਆਸਤੀਕ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਮਹਾਦੇਵ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਦੇਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਲਦੀ, ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁੱਤ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ।" ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਤੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵੱਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਉਪਮਨਯੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁੱਧ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰੋਕੋ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸਫੈਦ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਚੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸਵੈਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਜੀ ਆ ਗਏ ਹਨ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਰਾ ਨੇ ਉਪਮਨਯੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਮੰਗ ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਮੈਂ ਤਾੰ ਇੰਦਰ ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ। ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨੀਚ ਦੈਤ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੀਭ ਚੀਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਕਵੀ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅੱਡੀ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ ਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਰਾਖ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਮुठੀ ਰਾਖ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਗੱਜ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਕਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਅਥਰਵਣ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ—ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਧਾਰੇ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਬੱਚੇ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਮਿੱਠਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਉਪਮਨਯੂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।