ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵ-ਰੂਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤ੍ਰਤੀਸਵਾਂ ਕਲਪ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਲੱਖ ਕਲਪਾਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ; ਮਾਂਡਵਿਆ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਖਿਆ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਕਰਮ, ਸੱਚ, ਹਕੀਕਤ, ਦਇਆ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਹਿੰਸਾ, ਚੰਗੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਖ਼ਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਸਮਝ, ਧੈਰਜ, ਸੋਭਾ, ਚਰਿਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਬੁੱਧੀ, ਲਾਜ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਇਹ ਬੱਤੀ ਤੇਇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ 'ਬੱਤੀ ਤੇਇ ਅੱਖਰ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਚੌਹਾਂ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਣਨੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਗਾਂ, ਸਥਾਪਿਤ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੌਰੀ, ਮਾਇਆ, ਵਿਦਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੈਮਵਤੀ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਤਵ-ਵਾਦੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਨਮੀ, ਏਕ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਜਾਣੋ; ਮੈਂ ਵੀ ਅਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਗਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ, ਕੁਝ ਚੁਟੀ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਅੱਧੇ ਮੁੰਡੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਫਿਰ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੂਰਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਚੇਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਹਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੁਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਲਿੰਗ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੱਤ ਹੋਣਾ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਿੰਗੀਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?" ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਿੰਗੀਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਮੁੱਖ ਲਿੰਗ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿੰਗੀਨ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਤੁਰਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਰਬੱਤ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਕਾੜ ਕਾਰਨ ਜੜ-ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦਰਖ਼ਤ, ਮਾਸ-ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਇਕ ਪਿੱਛੇ ਇਕ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਇੱਕ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਜੋਗ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤ ਆਤਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਡੋਲ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਹੀ ਹੈ; ਸਤ੍ਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ; ਕਾਲਾ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਨਾਰਾਇਣ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਲੰਬਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਸਦੀਵੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾਇਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਝਟਕ ਨਾਲ, ਜਾਗ ਪਿਆ, ਆਪਣੀ ਚੌਂਕੀ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬੈਠਿਆ, ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ; ਉਸ ਨੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਿਹਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਹਰਿ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਖੜਾ ਸੀ; ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਆਉ, ਆਉ, ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਤਾਮਹ!" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਪਿਆ। ਮੈਂ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ' ਕਿਉਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂ?" "ਇੱਥੇ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ — ਨਿਰਦੋਸ਼ — ਅਜਿਹਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਦੀਵੀ, ਅਜਨਮੀ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਆਖਦਾ ਹੈਂ।" "ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਆਖਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਜਲਦੀ ਦੱਸ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ — ਵੇਖ!" "ਤੂੰ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ।" "ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਬਹੁਤ ਜਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਸਰੋਤ ਹੈ।