ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ਼ਨੀ, ਭਾਸਕਾ, ਅਤੇ ਚੌਂਸਠ ਸਾਹਸਰਪਾਤ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ, ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਗਣਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਸੰਖ ਹੈ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਟਾਂ ਮੋੜੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜਮੁਕਟ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਨੀਲਾ ਗਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਦਲ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਟ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲੰਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸਨ। ਇਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਆਏ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੁੰਬਰੂ, ਨਾਰਦ, ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ, ਅਤੇ ਸਾਮ ਗਾਇਕ ਵੀ ਕਿਮਤੀ ਰਤਨ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਤਪ-ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੂਰਨ ਸਨ, ਹर्षਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਭ ਮੰਗਲ ਵਿਆਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਜੀਵ ਆਏ, ਤਾਂ ਗਿਰਿਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਰਾਯਣ, ਅਜਨਮਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਭਵਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਣੀ।” “ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਸ్మ੍ਰਿਤੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਲਈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਚਨਹਾਰ ਵੀ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ—ਪ੍ਰਥਵੀ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ।” “ਫਿਰ ਵੀ, ਹਿਮਵਤ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਚਿੱਟੀ, ਕਾਲੀ, ਤੇ ਲਾਲ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਹ ਹਿਮਵਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਕਮਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਲਪ ਵਿਚ ਮੈਂ ਨਾਭੀ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਹਿਮਵਤ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੋ।” ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਛਿੜਕਿਆ। ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਭ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਆਖਿਆ, “ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਫਲ, ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ—ਸਭ ਵਿਚ, ਇਹ ਹਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ-ਕੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹर्ष ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲ ਵੱਜੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਲਜਜਿਤ ਸੀ, ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਅਤਿ ਲਗਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ, ਉਹਦੇ ਬਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖੀ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ,” ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। “ਤੁਾਡੀ ਭਗਤੀ ਵਧੇ,” ਉਹ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਅਗਨਿ ਵਿਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਣ-ਕਰੇ ਕ੍ਰਿਆ ਹੁਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।” ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਕਰੋ।” “ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਤਾਮਹ,” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਹर्षਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਏ। ਅਗਨਿ ਆਪ ਹੀ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਵੈਦਿਕ ਮੰਤਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਨਿ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਮਾਨਵ ਜੀਵ, ਅੰਦਰੋਂ ਹर्षਿਤ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਧੁਪਾਰਕ ਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ, ਬਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਤਿਲ, ਤੇ ਭੁੰਨਿਆ ਕਣਕ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਜੋ ਭਵ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੈਦ ਤੇ ਉਪਵੈਦ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾਵੇ, ਤੇ ਭਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹर्षਿਤ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਭਵ ਆਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਭਵ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੂਰੀ, ਅਤਿ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਥਾ ਉਚਾਰਿਤ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਰਚਾ ਗਿਆ।