ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਪਰਮ ਦੇਵ, ਦੀ ਧਿਆਨ-ਧਾਰਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੀ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਥਾਈਂ ਮੌਜੂਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ: "ਓਮ ਈਸ਼ਾਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹੋ, ਬਲਿਦਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਸ਼ਿਵ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਣ।" "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਓਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ—ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੱਤ ਅਤੇ ਸਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨਾ-ਵੱਧ ਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੂੰ ਸਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ, ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਰੁਦ੍ਰ, ਕਾਲ, ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਕਰਣ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਰੰਗੀਨ ਹੋ, ਬਲਵਾਨ ਹੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬਲ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਬਲਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।" "ਉੱਚ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਾਮਦੇਵ, ਕੋਮਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਮਹਿਮਾ-ਸੂਤਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼-ਧਵਜ (ਬਲਿਦਾਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ ਦੋਹਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਆਖਿਆ: "ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਵ-ਧੇਨੁ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਰਾਜਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਚਤੁਰਪਦ, ਚਤੁਰਮੁਖੀ, ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ?" "ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਤੁਰ-ਸ਼ਿੰਗ, ਚਤੁਰ-ਮੁਖ, ਚਤੁਰ-ਦੰਤ, ਚਤੁਰ-ਸਤਨ, ਚਤੁਰ-ਭੁਜਾ, ਚਤੁਰ-ਨੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" "ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀ ਹਨ?" ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਨੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਬਲਦ ਅਤੇ ਸਵੈੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਇਹ ਪਰਮ ਰਾਜ਼ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।" "ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੱਲੋਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵੱਲੋਂ, ਇਹ ਤੀਹ-ਤੀਜੇ ਕਲਪ ਤੋਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਸਵੈੰਭੂ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ।" "ਉਹ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਮਾਂਡਵਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਤਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਖ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਕਰਮ, ਸੱਚ, ਹਕੀਕਤ, ਦਇਆ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸੁਰਤ, ਅਤੇ ਖ਼ਿਮਾ ਹਨ।" "ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਜਾਣਤਾ, ਬੁੱਧਿ, ਧੀਰਜ, ਸੋਭਾ, ਆਚਾਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਸਮਝ, ਲਜਾ, ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।" "ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ, ਕਰਮ, ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਸਥਾਪਤ ਹਨ; ਇਹ ਬੱਤੀਸ ਗੁਣ 'ਬੱਤੀਸ ਅੱਖਰਾਂ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵ।" "ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਚਤੁਰਮੁਖੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਗਰਭ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਧੇਨੁ, ਸਥਾਪਤ।" "ਉਸਨੂੰ ਗੌਰੀ, ਮਾਇਆ, ਵਿਦਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਹੈਮਵਤੀ, ਮੁੱਖ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਉਸਨੂੰ ਅਜਨਮੀ, ਇੱਕ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਜਾਣੋ; ਮੈਂ ਅਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਧੇਨੁ, ਸਮਝ ਕੇ ਜਾਣੋ।" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਤ, ਕੁਝ ਚੂੜਕ, ਕੁਝ ਅਰਧ-ਮੁੰਡਿਤ ਜਨਮੇ; ਫਿਰ, ਵਰਣਿਤ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾ-ਉਰਜਾਵਾਨ ਹੋਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਹਯਾਦ੍ਰਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੁਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਾਯੁਜਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ—ਲਿੰਗ ਵਿਚੋਂ ਲਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ? "ਲਿੰਗ ਕੀ ਹੈ, ਲਿੰਗੀ ਕੌਣ ਹੈ?"—ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲਿੰਗ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?