ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਸੂਤ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੂਤ! ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਮੈਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਬਣੀ? ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜ੍ਨ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ? ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੰਡਿਨ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਥਾ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਉਹੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਹੇ ਭਾਗਵੰਤੋ! ਮੈਂ ਉਮਾ ਅਤੇ ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਭਗਾ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤ੍ਰੈਲਿੰਗ ਯਜਮਾਨ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀਓ, ਲਿੰਗ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ, ਹਨ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਾਨਣ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਲਤਾਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਹਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਰਦਾਤਾ ਸੀ। ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ।” ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੇਵੀ, ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਧਾ, ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਹਚਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਸਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਫਿਰ ਮੈਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਵੀ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਪਹਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਬਣੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਾਰਗ, ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ, (ਯਜ੍ਨ) ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਚ੍ਯਵਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਚ੍ਯਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਧੀਚੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿ਷ਣੁ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿ਷ਣੁ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਵਿ਷ਣੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵਿ਷ਣੁ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅਸਹਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭਦਰ ਨਾਮਕ ਗਣਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਭੇਜੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੈੜੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਭਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੋਰ ਗਣਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਰਥੀ ਅਜਨਮਾ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਗਣਪਤੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਵਨੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ, ਸੁੰਦਰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ। ਉੱਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ, ਯਜ੍ਨ ਦਾ ਮੰਡਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਨਖਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਭਦਰ ਨੂੰ ਯਜ੍ਨ ਸਾੜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਪਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਹਵਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਘਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਸੜੀ, ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਿਆ; ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਭਦਰ, ਭੈਰਵ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਜ੍ਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਭਦਰ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਣਮਾਪ ਸੀ, ਆਖਿਆ: “ਕੇਵਲ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ, ਹੇ ਦਕ੍ਸ਼! ਤੂੰ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ— ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਯਜ੍ਨ-ਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਥੰਮਾਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਜਿਹੜੇ ਚਾਂਟ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਣਾਂ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਗਣਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਹਾਉਂਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਬਾਂਹ ਫੜ ਲਈ। ਉਸ ਨਿਰਭੈ ਨੇ ਉਹ ਬਾਂਹ ਰੋਕ ਲਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੋਟੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੀਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਵੀ ਖਿੱਚ ਲਈ। ਫਿਰ, ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਘੁੱਟ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜ੍ਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।