ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਵਿ਷ਣੂ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਣ ਤੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਦਯਾਲੂ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੰਗਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਨਾਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸੋਨੇ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਘੀ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੁਜਾਤੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਮੇਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਬਣੀ? ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯੱਗ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਡੰਡਿਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਗਿਆਨੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਮਾ ਅਤੇ ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਭਗਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤ੍ਰੈਲਿੰਗ ਯਗ੍ਯਕੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਨੂਰ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਯਗ੍ਯਕੁੰਡ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਹਰਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡੋ।” ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਹਚਰੀ ਸੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਸਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਵੀ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਤੇ ਉਪਹਾਸ ਕੀਤਾ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਿਰੀਸਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਭਰਗ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ (ਯੱਗ) ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਚ੍ਯਵਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਚ੍ਯਵਨ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ, ਦਧੀਚੀ, ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ਿ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ, “ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਅਨ੍ਯ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਪਰੰਤ ਕਿਵੇਂ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ?” ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅਸਹਿਣੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਗਣਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਭੇਜੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਭਦ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਗਣਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਰਥੀ ਅਜਨਮਾ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਗਣਪਤੀ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ। ਉੱਥੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ, ਯੱਗ-ਮੰਡਪ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਨਖਾਲਾ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉਥੇ ਯੱਗ ਸਾੜਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਉਪਜੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਏ। ਪਹਾੜ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਹਵਾਵਾਂ ਜੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਆਵਾਸ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਦਕ੍ਸ਼ ਯੱਗ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼-ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਮਹਾਂਗਾਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।