ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ—ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਆਫਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਸੀ, ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ, ਉਹ 'ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ' (Lotus-eyed) ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਅੱਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾਵਾਂ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਸ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਦੇ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਅਚੁਤ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣੇਂਗਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਜਦੋਂ ਸਤੀ, ਦੱਖਣ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲਾਵੇਗੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੇਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪੁਣਿਆਤਮਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਤੇਰੀ ਭੈਣ, ਉਮਾ, ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਪੁਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਸਬੰਧੀ ਬਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਵੇਂਗਾ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਨੇਹੀ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਧਨਵੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ, ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਨਾਮ ਲਈ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਆਦਿ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੀ ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਭੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਲਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, "ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੂਤ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਸਤੀ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ। ਮੇਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਬਣੀ? ਦੱਖਣ ਦਾ ਯੱਗ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋਇਆ? ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ—ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ? ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਚਕ ਸੂਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੰਡਿਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਥਾ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਧੰਨਵੰਤ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਮੈਂ ਉਮਾ ਤੇ ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਭਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਕਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ, ਲਿੰਗ, ਉਹ ਧੰਨਵੰਤ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ, ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਲਤਾਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌਹਾਂ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਹਰਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ।" ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਆਸਥਾ (Faith) ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਸਹਚਰੀ ਸੀ; ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੱਖਣ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਸਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਫਿਰ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਦੱਖਣ ਨੇ ਵੀ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਘਮੰਡ ਵਿੱਚ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਵਜੋਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਜਨਮੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਰਗ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ (ਯੱਗ) ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਚਯਵਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਦੱਖਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਚਯਵਨ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦਧੀਚਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਾਈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੂਤ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।