ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ—ਹਰਾ—ਚੀਤੇ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਮੈਸ, ਚਕਰ, ਬਰਛੀ, ਫਾਂਸ ਲੈ ਕੇ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਵੇ। ਉਹ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਾਰਦਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਸ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਕੰਬ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਹਿਲ ਗਈ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਜੋਤ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ "ਹਾਏ!" ਕਰਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀ। ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਜਨਾਰਦਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦਿਵਿਆ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਧੀਆ ਚਕਰ—ਸੁਦਰਸ਼ਨ—ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਰੂਪ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਲਾਭ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਹੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਪਸਵੀ ਲਈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਯੋਧਾ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਮੇਰਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰੂਪ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਕੀ ਉਪਯੋਗ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾਸਕ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ, ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਜਾਂ ਵਿਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਨਾਸਕ, ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ 'ਕਮਲ-ਨੇਤਰ' ਕਹਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਆਖਰ, ਨੀਲਲੋਹਿਤਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਅੱਖ ਅਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਾਹੁ, ਚੁਣ ਲੈ; ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।" ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ, ਇਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਦੇ।" "ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਅਚੁਤ, ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਕਰਨਗੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸਤੀ, ਡਕਸ਼ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ, ਡਕਸ਼ ਨੂੰ, ਉਲਾਹਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਪੁੱਤਰੀ, ਤੇਰੀ ਭੈਣ, ਉਮਾ, ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਵੇਖੇਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ, ਵਧੀਆ ਦਿਵਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੁਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਨਾਮ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਸੂਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਸਤੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਦੱਸੋ। ਮੈਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਬਣੀ, ਡਕਸ਼ ਦਾ ਯਜਨ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਆਖਿਆਕਰਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਡੰਡਿਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਕਥਾ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਊਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਨਸੀਬ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਮਾ ਅਤੇ ਭਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ, ਭਾਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ ਅਲਤਾਰ ਦੀ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਲਿੰਗ, ਭਾਗਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ, ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਲਤਾਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਚਾਰ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਹਰਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।