ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਾਲੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿ਷्णੁ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਹੰਸ ਮਾਰਗ ਵਾਲੇ, ਯਮਰਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਇੱਕ ਹੀ ਮਹਾਨ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਧਾਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਗਰਭ ਵਾਲੇ, ਮ੍ਰਿਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਆਦਿ ਜਨਮੇ, ਪਿਤਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੋਖੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਲਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਮੋਹ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਸਕ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਸਭ ਰੁਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਦਿ, ਭ੍ਰਮ ਨਾਸਕ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਅਨਰਥ ਦੇ ਮੂਲ, ਮਹਾਂ ਖਜਾਨਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਛਲ ਰਹਿਤ, ਛਲ ਨਾਸਕ, ਗੁਣੀ, ਸਤੋਗੁਣੀ, ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਅਡੋਲ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰਕ, ਅਨੇਕ ਸਵਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮੰਗਲਮਈ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਸ਼ਮ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਜੋਗ, ਕੁਸ਼ਲ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਮੋਢਾ, ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਮਰੱਥ, ਪ੍ਰਗਟ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਜੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸੰਯਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਟਿਕੇ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜੋਗ, ਆਦਿ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਵਾਰਾਹ ਦੰਦ ਵਾਲੇ, ਵਾਯੂ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਨੇਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਇਕੱਲੇ ਮਿੱਤਰ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਦਿ ਸਰੂਪ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਆਪ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ, ਆਭੂਸ਼ਣ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਦੇਹ ਰਹਿਤ, ਭਗਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਪਰਉਪਕਾਰਕ, ਵਰ ਦਾਤਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਅਥਾਹ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪਰ ਦੋਸ਼ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ, ਨਿਰਪੱਖ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਮਧ੍ਯ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ, ਕਵਚਧਾਰੀ, ਭਾਲਾ, ਤੀਰ, ਖੜਗ, ਮਾਲਾ, ਬਾਂਹਬੰਦ, ਕਮਰਬੰਦ, ਮਾਇਆਪਤੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਹਨ। ਉਹ ਅਮਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ, ਤੇਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਮਹਾ ਰਤਨ, ਅਣਗਿਣਤ, ਅਤੁੱਲ ਸਰੂਪ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਣਣ ਜੋਗ, ਵੇਦ ਅਰਥ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੁੱਲ, ਅਜੈ, ਕੋਮਲ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਧੁਨੀ-ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਲੱਕੜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੰਜਕ, ਦੋਸ਼ ਦਾਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਬੰਦ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਨਿਰਮਲ, ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਤੇਜ ਰਤਨ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿਧੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਕੁਚਿਤ, ਓਹਲੇ, ਕੁਸ਼ਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਕੱਲੀ ਜੋਤ, ਵਿਘਨ ਰਹਿਤ, ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ। ਉਹ ਅਦੂਸ਼ਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਰੂਪ, ਅਡੋਲ, ਚੰਚਲਤਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਸ ਰੂਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਅਡੋਲ ਸ਼ੌਰਯ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਛੋਟੇ ਦਾ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੌਰਯ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਪਰਮ ਆਚਾਰਯ, ਦਰਸ਼ਨ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਤੱਤ, ਤੱਤ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ, ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਹਰੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਕੱਢ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਂਵ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਹਰਾ ਅੱਗ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਜਟਾ ਤੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘੇਰੇ, ਦੈਵੀ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ—ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਮੱਦ, ਚਕ੍ਰ, ਸ਼ੂਲ, ਪਾਸ—ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਵਰ ਦਾਤਾ ਹੱਥ, ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਵਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਹਿਲ ਗਈ। ਸੰਭੂ ਦਾ ਤੇਜ ਹਰੇਕ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਸੜਕਦਾ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ 'ਹਾਏ!' ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ। ਤਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਵਿ਷ਣੁ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਦੈਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਰੂਪ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ, ਹੇ ਅਡੋਲ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੁੰਦਾ—ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਫਲ ਕੀ? ਜੋ ਯੋਧਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਪੱਸੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੋਧਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਮੇਰਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵ-ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?