ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਰਥ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅਜਿਹਾ ਅਪਰਤਿਆਸ਼ਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਲੰਧਰ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਖੜ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਂਜ ਜਿਵੇਂ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਸਿਰਫ ਮਾਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਲਹੂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਤਲਾਬ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜੰਗਲੀ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਵਧਾਈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ!” ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੀ, ਜਾਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ, ਉਹ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੂਤ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਵਿṣṇੁ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਹਰੀ! ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸੰਘਾਰਕ, ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਦਾਤਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਦੈਤਿਆ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਸੋਮ, ਨੈਰ੍ਰਿਤ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਾਯੁ, ਅਗਨੀ, ਈਸ਼ਾਨ, ਵਰਸ਼ਾ, ਸੂਰਜ, ਰੁਦ੍ਰ, ਭੀਮ, ਕੰਪਾ, ਜ੍ਰਿੰਭਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਵਰਦਾਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਜੈਯ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਦਧੀਚੀ ਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇਰਾ ਦੰਡ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੈ ਲਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰਥ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ।” “ਇਸੇ ਲਈ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਹਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ। ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਧੁੰਧੁ ਦੇ ਆਗੂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ, ਡੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਟੰਬ ਸਮੇਤ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਉਧਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।’” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁਭ ਅੱਗਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤ੍ਵਰੀਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਰੌਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ‘ਭਵ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ-ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ‘ਭਵ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ, ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਨਾਮ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ‘ਭਵ’, ‘ਸ਼ਿਵ’, ‘ਹਰ’, ‘ਰੁਦ੍ਰ’, ‘ਪੁਰੁਸ਼’, ‘ਕਮਲ-ਨੇਤਰ’ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਸਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਰਵ-ਸੁਤੰਤਰ, ਅਟਲ, ਅਧੀਸ਼, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਗੰਗਾ-ਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਲਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪਹਾੜ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਚਤੁਰ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ। ਵੈਦਾਂਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚ, ਖੱਪਰਧਾਰੀ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਆਧਾਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਗੌਰੀਪਤੀ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਤ੍ਰੈਲੋਕਿਕ ਲਛ, ਸੁৰ্গ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਯੋਗ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ। ਵਾਮਦੇਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸੁਫੈਦ, ਅਡੋਲ, ਅਟਲ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਨਾਨਾ-ਆਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਾਕ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ। ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬੈਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਬੈਲ-ਧਵਜਧਾਰੀ, ਸੁਆਮੀ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਦੰਡਧਾਰੀ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿṣṇੁ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰੇਕ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਕ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਹਰ ਆਹੁਤੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਈ।