ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਦੰਭ ਨਾਲ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਸ਼ਾਨਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਏਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਪਏ। ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਭਵ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਜੇਯਤਾ ਅਤੇ ਭਗਾ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਸੰਬਾ, ਸਨੰਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਜਲੰਧਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੀਨ-ਭੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚੀਰ ਗਿਆ। ਅਸੁਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਿਵ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਲਰੂਪ ਧਾਰੀ, ਚੰਦਨੁਮਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਮੌਜ ਮਜਾਕ ਵਿਚ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਭਯਾਨਕ ਚੱਕਰ ਰਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਦਕਸ਼, ਅੰਧਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਹੋਮ-ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਬਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਲੜ, ਇਹ ਚੱਕਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਖਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਲੰਧਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨੰਦੀ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਦੁੰਦਭੀ ਵਜਾਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਨਾਸ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹਾਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਯ ਹੈ?" ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਮ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਭੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਤਪ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।" "ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ?" "ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਵਾਯੂ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਗਰੁੜ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ।" "ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾ ਤ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਰਗੜਿਆ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।" "ਮੰਦਰਾਚਲ, ਸੁੰਦਰ ਨੀਲ, ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਖੁਜਲਾਉਣ ਲਈ ਰਗੜੇ। ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਮੇਰੀਆਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਜਰਧਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।" "ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸੇ ਪਲ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।" "ਐਰਾਵਤ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟਿਆ।" "ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਰੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕੈਦ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਸ਼ਚੀ, ਵਾਪਸ ਲਈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ। ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ? ਮੈਂ ਜਲੰਧਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਉਮਾ ਪਤੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਥ ਰਚਿਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨਮਥ, ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ, ਮੇਰੇ ਸੂਰਮਿਆਂ, ਭੂਤਪਤੀਆਂ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਦਾ ਬਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੜਾ ਰਹਿ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਲੰਧਰ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਾ ਹਿਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੰਘੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਰਥ ਚੱਕਰ ਨੇ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵਜਰ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਦੈਤਿਆ ਵੀ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਸਿਰਫ ਮਾਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਲਹੂ ਦਾ ਜਲਾਸ਼ਯ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!" ਜੋ ਵੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਕਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸੁਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਫਿਰ, ਹਾਰ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕਰਨ ਆਏ।