ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦੂਜਾ ਮੰਗਲਮਈ; ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਵਿਅਪਕਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਭ ਲੋਕ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਇੰਦਰ, ਚੰਦਰਮਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਸਾਰੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਯਮ ਆਦਿਕ ਨੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ "ਸਿੰਘ" ਆਖਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਹੇ ਵਰ ਦਿਓ, ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੰਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਧ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਘਿਉ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ..." ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਿੰਘ-ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਮੁਖ ਮਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੇਦ ਵੀ ਜੋੜੇ ਹੋਣ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਭਾਗ, ਯਸ਼, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਵਾਘ ਰੋਕਦੀ ਤੇ ਹਰੇਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹਟਾਉਂਦੀ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ, ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਰੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਨ ਯੋਗਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੰਦੀ, ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲ ਪੈੜ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਵਾਧੂ, ਗਿਆਨ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਰਭਾ ਦੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਤੇ ਉਤਸਾਹੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਭ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਚੌਦਸ ਤੇ ਅਠਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਵਿਘਨ, ਚੋਰ, ਵਾਘ, ਸੱਪ, ਸਿੰਘ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਆਫਤ—ਭੂਚਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਉਲਕਾ ਪਾਤ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ—ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਭਗਤ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਜੰਭ ਵਰਗਾ ਬਲਵਾਨ ਸੀ? ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਲੰਧਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸਕ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਹਾਰ ਗਿਆ; ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਉਲਾਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਅਜੇਤ ਹਨ।" ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ਼ਾਨ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਮੌਤ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਦੈਤ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਵਾ ਵਲ ਵਧੇ। ਭਵ, ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਡਿੱਗ ਖੜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਜੈਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਗਾ ਅਤੇ ਨੇਤ੍ਰਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ। ਸੰਬ, ਸਨੰਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ! ਹੁਣ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਜਲੰਧਰ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦਰ-ਛਿਦਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਨ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਅਸੁਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਬਲਵਾਨ ਹਾਥ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਬਲਦ-ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ!" "ਹਮ ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਰਾ! ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਦੀ ਹਲਕੀ ਛੋਹ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ।" ਉਸ ਚਿੱਟੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਦਕ੍ਸ਼, ਅੰਧਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੇ ਯੱਗ ਆਦਿਕ ਨਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ...