ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਹੱਸ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਹਲਕੀ ਹਾਸੀ ਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਸੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਤਨਿਕ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਹਲਕਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਤੇਰੇ ਝੂਠੇ ਤਰਕ ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜੇ ਅਵਤਾਰ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚੀਆਂ? ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਆ ਜਾਏਗਾ। ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਭੁੱਲ ਵੇਖ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ। ਜੋ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪੰਜ-ਮੁੰਹ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ, ਰਚਨਾ ਲਈ, ਉਹ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਭੈਰਵ ਦਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਾਸ ਲਈ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਬਲ ਦੋਵਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਿਆ। ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਗੱਜਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿੰਘ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੈ, ਤੂੰ ਨ ਰਚੈਤਾ ਹੈਂ, ਨ ਸੰਹਾਰਕ, ਤੇ ਨ ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ। ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਭਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ, ਤੂੰ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਘੁੰਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਅਜੇ ਵੀ, ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਹਰਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਕੀ ਤੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਕਿ ਦੰਦ ਉੱਗਣ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ? ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਕ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਲਾਇਆ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ, ਵਿ਷ਵਕਸੇਨਾ ਤੂੰ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਯਜ੍ਯ-ਸਵਰੂਪ! ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੱਸਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਸਨੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੂੰ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ, ਦਧੀਚੀ ਵੱਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁਜਲੀ ਹੋਈ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਤ੍ਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਤੇਜੀਲਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਵੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਯਮ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਹੈ, ਸਧਾਰਣ ਸਮਝਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਲ ਹੈਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮਹਾਕਾਲ ਹੈਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਲਈ ਵੀ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਸੰਹਾਰਕ, ਵੀਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤਾਪ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੜਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਨ ਤੂੰ, ਨ ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ)। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੂਲਤਾ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਭੈਰਵ ਦਾ ਕੋਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸਥਾਣੁ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵਜਰ-ਬਿਜਲੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗੀ। ਜਦ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਨਰਸਿੰਘਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੱਜ ਕੇ, ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤੁਰੰਤ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੂਪ ਨ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਨ ਸੂਰਜੀ, ਨ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਨ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ—ਉਹ ਅਤੁੱਲ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਰੂਪ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੈਕਾਰਾਂ ਤੇ ਮੰਗਲਧੁਨੀਆਂ ਕਰਦੇ, ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ—ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜਟਾਵਾਂ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅੱਧਾ ਸਰੀਰ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ, ਪੰਖ ਤੇ ਚੋਚ ਸੀ, ਦੋਹਰਿਆਂ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ, ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਪੰਜੇ। ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਸਮਾਂ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀਆਂ, ਦੰਦ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ, ਹੇਠਲਾ ਹੋਠ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰਾ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਸੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਜਿਉਂ ਜੁਗਨੂਆਂ ਦੀ ਲੋਹ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਾਭੀ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਪੈਰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਘੇਰ ਲੀਆਂ। ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਅਚਾਨਕ, ਡਰ ਕਰਕੇ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਠਾਇਆ, ਫੜਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉੱਡਦਾ-ਉੱਡਦਾ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਪੰਖਾਂ ਦੇ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਨੰਦੀਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੇਬਸ ਸੀ, ਨਿਰਾਸ਼ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਏ।