ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਉਥੇ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ—ਜੋ ਚਲਦੀ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੀ—ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਣੀ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾਸ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ; ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹਰ ਥਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਅੰਤ ਹਾਂ।” ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨ, ਧਨ, ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਨਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਤੇ ਧਨ-ਧਾਰੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰਜਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਤਮਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਜ਼ਾਦ, ਕਰਤਾ, ਨਾਸਕ, ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਚਮਕ ਹੈ—ਕੌਣ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਜਾ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣ—ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ; ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰਾ, ਸਮਝ ਕਿ ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਟਾ ਕੇ, ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ, “ਕੀ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਾਸਕ, ਤੇ ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਤੇਰੀ ਝੂਠੀ ਦਲੀਲ ਤੇ ਵਿਵਾਦ, ਤੇਰੀ ਨਾਸ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। ਹੋਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਕਿਸ ਨੇ ਉਹ ਕਰੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਵੇਖ, ਤੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨਾਸਕ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।” ਹਰੀ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੈਨੂੰ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪੰਜ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਪਿਤਾਮਹਾ ਜਨਮਿਆ। ਸਿਰਜਣ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮੱਥੇ ਤੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਲਈ, ਉਹ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾ-ਭੈਰਵ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹਾਂ।” ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੀ ਨਾਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹਾਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ, ਹੇ ਸਿੰਘ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੂੰ ਨਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਨਾ ਨਾਸਕ, ਨਾ ਕਦੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹੈ। ਪਤਿਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; tortoise-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।” ਹਰੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਹੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਹਰਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਹਥੀ ਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਅੰਸ਼? ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਤਾਰਕ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ, ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ, ਛਲ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ, ਹੇ ਯਜਨ-ਰੂਪ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਸ਼, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਤੂੰ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਦਧੀਚੀ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ 'ਚ ਹਾਰਿਆ।” ਹਰੀ ਹੋਰ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, “ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਖੁਜਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਚਕਰਾ—ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਹੇ ਚਕਰਾ-ਧਾਰੀ—ਉਹ ਉਸ ਦੇਵ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਇਹ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਤਵਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਮਗਨ, ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ?” “ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵੀ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾਂਤਾ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਨੂੰ, ਆਕਾਸ਼-ਪਾਤਾਲ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਸਥੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ—ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਮਾਂ, ਮਹਾਂਕਾਲ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।” “ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਲਈ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ—ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਅਟਲ, ਨਾਸਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ। ਉੱਥੇ, ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਹਥ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬੁਖ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੀਵ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੁਣ, ਮਹਾ-ਭੈਰਵ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ। ਸਥਾਨੂ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੀਰਭਦ੍ਰਾ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਰਸਿੰਘ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਪਲ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰਦਾ, ਅਜੈਯ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਵੀਰਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਰੂਪ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਸਿਆ। ਉਹ ਨਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਨਰਮ, ਨਾ ਸੂਰਜੀ, ਨਾ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦ ਵਾਂਗ—ਇਹ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਦਵਿੱਤੀਆ ਰੂਪ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈਆਂ; ਉਸ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਮਹਾਂ ਚਮਕ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਰੂਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਨਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।