ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਰਾਹੀਂ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਦ ਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੰਦ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਸੀ? ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੱਚਾ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਖੰਡ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਭਾਵ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ “ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!” ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰ ਸਨ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੌਣ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਜਾਂ ਵਰਨ ਕੌਣ ਹਨ? ਵਾਯੂ, ਸੋਮ, ਈਸ਼ਾਨ, ਪਾਵਕ—ਜੋ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰਯੁਕਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਣ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਪਾਸਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, “ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!” ਉਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵੀ ਦਿੰਦਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰ ਦਿਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਟੱਲ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸਫਲ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਣ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੈਤਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ ਗਈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਕੰਬ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ—ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਵਿਅਪਕ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਧਿਆ, ਯਮ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪਰ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਹੋ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਥੂਲ, ਸੂਕਸ਼ਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੂਕਸ਼ਮ ਹੋ, ਧੁਨੀ-ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਸਹਾਰੇ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਬੇਅਰਾਮ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਯਜਮਾਨ ਹੋ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਮੱਛ ਤੇ ਕੱਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ। ਸੂਰ ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਤੁਸੀਂ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਤਰੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਰੰਭ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਤ ਹੋ, ਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੋ; ਹੋਰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਅਦਵੈਤ ਹੋ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਸਭ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਗਣ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੰਬੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਤੁਸੀਂ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ; ਸ਼ਿਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਭਿਆਨਕ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਾ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਸ਼ਿਵ ਹੋ; ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਰਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੁਖ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਹਾਰਕ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੁਵਰਨ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਰਵ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਖ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।