ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਅੰਧਕਾਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਹਥਾਂ ਜੋੜਕੇ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸੜ ਗਈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜੈਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਉਠੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਅੰਧਕਾ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਛੇਦਿਆ, ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਿਰਮਲ ਸਤਵਿਕ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਜੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ! ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਆਸਰਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਧਕਾ, ਅੰਧਕਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਹਿਰਣਯਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਛੇਦਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਯਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਹੈ। "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ; ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲੇ। ਕੀ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਚੁਣ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ, ਅੰਧਕਾ।" ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ।" ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਵਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਰਲ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਣਪਤ੍ਯ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਗਾਣਪਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ। ਹੁਣ, ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰੇਆ ਗਿਆ? ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਿਆ? ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਸੂਤ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਭਰਾ, ਤੇ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੈਦ 'ਚ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਮਲੂਲ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੁ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਹਰੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਯਜਨ ਸੂਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਗ ਉਤਪੱਤੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਚਮਕ ਉਠਾ, ਤੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਂਗ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗੋਦ 'ਚ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਤਾਮਹਾ, ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਦੀਵੀ ਸੂਰ, ਸੁੰਡਧਾਰੀ, ਦੰਡਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। "ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਸਭ ਕੁਝ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਉਤਪਾਦਕ, ਪਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਥਾਪਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ। ਤੁਸੀਂ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੋ, ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ—ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਅਸੁਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਨੌਕਰ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਡ ਦੇ ਨੋਕ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਸੁੰਡ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਰੱਖੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਤੇਰੀ ਚੰਦ-ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ; ਵਰ ਮਿਲਿਆ—ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਵाणी ਦੇਵੀ 'ਤੇ। ਧਰਤੀ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ, ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਵਧੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਥਾਪਨ ਕੀਤਾ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਥਾਪਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।