ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅੰਧਕਾ, ਜੋ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਮ ਉਪਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਯਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅੰਧਕਾ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਗਣਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਹੋਇਆ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਉਪਕਾਰ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਈ ਸੁਕਾਈ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਨੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਭੈ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮਾਰੇ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਅੰਧਕਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਧਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: “ਸਾਡੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ—ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਆਗਮਨ ਦੀ ਕਥਾ—ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੱਦਰ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ) ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਚੋਲਾ ਸੜ ਗਿਆ; ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਿਆ। ਉਸ ਗਰਜਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਅੰਧਕਾ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਸਤ੍ਵਿਕ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਸੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ! ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੰਧਕਾ, ਅੰਧਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਫਲ ਦੀ ਸਦਕਾਰ ਕਰਕੇ। ਉਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ, ਹਿਰਣਯਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ impaled ਦੇਖ ਕੇ, ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ; ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੰਗ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅੰਧਕਾ।” ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਵਡਿਆ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ—ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ।” ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਵਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਰਲ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਗਣਪਤਿਆ ਦੀ ਪਦਵੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ, ਗਣਪਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ? ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ? ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਕਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ ਬਣੇ? ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ, ਪੀੜਤ, ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਸਭ, ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਹਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯਗ-ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਂਗ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਤਾਮਹਾ, ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਹੈ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ, ਅੰਧਕਾ ਅਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।