ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮੇਸ਼्वर ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰੋਂ ਹੀ ਸੁਭਕਾਈ ਨਾਲ ਨੀਲ-ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਅਪਾਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ, ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ?” ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿਏ! ਮੇਰੀ ਵ੍ਰਤ-ਪਾਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਭਗਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ—” “ਜੋ ਜੋ ਯੋਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਇਕੋ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿਏ—” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਕਰਦੇ ਹਨ—” “ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਦੇਵੀ! ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਵਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ।” “ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵਾਂ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਵੀ—” “ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਜਟਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ, ਉਹ ਭਾਗਵਤੀ ਨਦੀ।” “ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸਭ ਜੋ ਸਦਾ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੁਣ।” “ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਿਮਿਸ਼, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਡ੍ਰੁਮਕਸ਼ੇਤਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਖੇਤਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।” “ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੀਰਥ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਨ।” “ਹੇ ਧਰਮਵਤੀ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” “ਕਾਲਭੈਰਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ, ਅਵਿਮੁਕਤ—ਉੱਚਤਮ ਖੇਤਰ—ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਕੇਦਾਰ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਮਹਾਲਯਾ ਦਾ ਲਿੰਗ,” “ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਸ਼ੁਪਤੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨੇਸ਼ਵਰ, ਦੋਵੇਂ ਗੋਕਰਨ ਤੀਰਥ,” “ਡ੍ਰੁਮਚੰਦੇਸ਼ਵਰ, ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ, ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ, ਏਕਾਗ੍ਰ, ਕਲੇਸ਼ਵਰ, ਅਜੇਸ਼ਵਰ,” “ਭੈਰਵੇਸ਼ਵਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਓੰਕਾਰ, ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਕਾਲ, ਜ੍ਯੋਤਿ, ਭਸਮਗਤ੍ਰਕ,” “ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ,” “ਇਹ ਸਾਰੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ, ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਰਾਜ਼ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।” “ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜਿੰਦਗੀ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।” “ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਵਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?” “ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ।” “‘ਅਵੀ’ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਪਾਪ ਰਹਿਤ’ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸਭ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਮਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੀਪರ್ವਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ, ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋਕੇ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਅਸੱਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਪర్వਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਰਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਡੀਪ੍ਰਭਾ, ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਸ਼ਵਰ, ਆਸ਼ਾਲਿੰਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਿਲੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਉੱਚਤਮ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਕੁੰਡਲੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਵਿਖਾਏ। ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਉੱਤਮ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਕਰਨੇਸ਼ਵਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਅਦਭੁਤ ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਰਮ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ, ਵੀ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧਵਟ, ਆਪਣਾ ਸਦੀਵੀ ਨਿਵਾਸ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਜਬਿਲਾ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਬਣਾਇਆ, ਵੀ ਵਿਖਾਏ। ਉਥੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਦੁਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਟਾਚਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਹੈ— ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਟਕੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਭਗਵਤੀ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨਕਾ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਆਸਥਾਨ ਵੀ ਵਿਖਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗਜੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਕਪੋਤੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਵਿਖਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਵਿਖਾਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਤੀਰਥ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।