ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਸਚਮੁਚ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜ਼ ਸੁਣ: ਇਹ ਖੇਤਰ ਚਾਰ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਵਤੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕੇਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਾਂ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਪੱਕੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਗਾਣਪਤਿਆ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਲਯ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧਯਮ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ, ਮੱਧਯਮ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਲਯ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਪਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣੇ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ "ਅਵਿਮੁਕਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ "ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ" ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਲੇਸ਼, ਸੰਗਮੇਸ਼, ਸਵਰਲੀਨ, ਮੱਧਯਮੇਸ਼ਵਰ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਈਸ਼ਾਨ, ਗੋਪਰੇਕਸ਼, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ; ਉਪਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਆਘਰੇਸ਼, ਅਤੇ ਜਮਬੂਕੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਥਾਨ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਸਿਧ ਧਾਰਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਟੇ ਰਮਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਅਨੇਕਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਆਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ, ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਣ। ਜਦੋਂ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੀ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਦੇਵੀ ਨੇ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀ; ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਵਿਲੀਨਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸਭ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੀਜ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰ-ਥਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ?" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਭਗਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹਨ— ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜੋ-ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ— ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ, ਮੈਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਪੰਡਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਿਧ ਅਸੈਤਿਕ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਠਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਨੋ ਪਖਵਾਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ। ਸਭ ਤੀਰਥ-ਉਤਸਵਾਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਵਾਂ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਹਨਵੀ— ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਜਟਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ, ਹਿਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀ— ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਸੁਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁਣਯਤਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਥ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਿਮਿਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੁਦਕ—all ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਰੁਮਕਸ਼ੇਤਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਨੈਮਿਸ਼ਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੰਧਿਆ, ਰਿਤੂਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵਿਆ ਤੀਰਥ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਪੁਣਯਤਮ, ਹਰ ਉਤਸਵ 'ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਭੈਰਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਉਤਸਵ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਵਿਮੁਕਤ, ਸਰਵੋਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਉਤਸਵ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਮਹਾਲਯਾ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਮੱਧਯਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਸ਼ੁਪਤੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨੇਸ਼ਵਰ, ਦੋਵੇਂ ਗੋਕਰਨ ਤੀਰਥ, ਦ੍ਰੁਮਚੰਦੇਸ਼ਵਰ, ਉੱਤਮ ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ, ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ, ਏਕਾਗ੍ਰ, ਕਾਲੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਅਜੇਸ਼ਵਰ— ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਦਰਸ਼ਨ, ਤੇ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।