ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੌਤ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਮ—ਚਾਹੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ—ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ, ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਪੜਾ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਤਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੇ ਰਖੇ, ਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਨਾ ਵੇਖੇ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖੀ ਦੀਵਾ ਹਿੱਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋਵੇ। ਐਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਝੁਕਾਅ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ, ਸੰਦੇਹ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਨੱਕ, ਜੀਭ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਕੰਨਾਂ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰਲੇ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਯੋਗੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਸਿਰ ਤੇ ਸੌ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਵਾਰੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, "ਓਮ" ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀ "ਓਮ" ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ "ਓਮ" ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ "ਓਮ" ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ; ਇੱਥੇ ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮਾਪ ਤਾਮਸੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਮਾਪ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧਾਰਾ ਸੁਰ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ "ਓਮ" ਚਿਟੀ ਦੀ ਚਾਲ ਵਰਗੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ "ਓਮ" ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ "ਓਮ" ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਭੇਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਇਕ ਅੱਖਰ "ਓਮ" ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲਕ਼ਸ਼ ਹੈ। "ਓਮ" ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ, ਅਤੇ ਰਿਕ, ਸਾਮ, ਯਜੁਸ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਮਾਪ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਮਾਪ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੋ; ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। "ਅ" ਅੱਖਰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, "ਉ" ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਮ" "ਅ" ਅਤੇ "ਉ" ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਓਮ" ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਅ" ਅੱਖਰ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਹੈ, "ਉ" ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ "ਮ" ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਹੈ। "ਓਮ" ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਰਗ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਰਵੋੱਚ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ; ਜੋ ਬੇਮਿਆਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਮਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅੱਖਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ ਛੋਟਾ, ਦੂਜਾ ਲੰਮਾ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪ ਠੀਕ ਢੰਗ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਭਵ ਹੋਵੇ, ਉਨਾ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅੱਧਾ ਮਾਪ ਹੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣੋ—ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਪੂੰਨਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕਰਕੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਰੇ। ਇਹ ਮਾਪ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨ ਤਪ ਨਾਲ, ਨ ਦਾਨ-ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, "ਪਲੁਤ" ਮਾਪ ਨਿਯਮਤ ਹੈ; ਇਹ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਅਭਿਆਸਯੋਗ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਪ ਜਾਣੋ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ; ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਤਮਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਜੁਣ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਫਲ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।