ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ। ਜੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਾਯੂ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਛੁਹਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭਾਲੂਆਂ ਜਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਥੀ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖੇ, ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ-ਨੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਚਾਦਰ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਗਾਉਂਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਨੰਗੇ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖ, ਅੰਗਾਰੇ, ਵਾਲ, ਸੁੱਕੀ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਸੱਪ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਦਮੀ ਪਥਰ ਮਾਰੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਤੁਰੰਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵੇਲੇ, ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੰਦ ਕੱਪਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਅੰਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੇ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਘੇਰਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ। ਜੇ ਇਕ ਅੱਖ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਆਵੇ, ਕੰਨ ਥਾਂ ਤੋਂ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਣ ਜਾਂ ਨੱਕ ਟੇਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕਾਲੀ ਤੇ ਰੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਮੂੰਹ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਲਾਲ ਸੁਜਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ, ਗਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਨੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਿੱਟੀ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰਾਈਆਂ ਵਰਗੀ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨੂੰ ਊਠਾਂ ਜਾਂ ਗਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਵੇਖੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਨ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕੇ ਜਾਂ ਅੱਖ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣਾ, ਨਾਭੀ ਖਾਲੀ ਹੋਣੀ, ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਵੀ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ, ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕੱਪੜਾ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਗ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਤਲ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਨਿਰਜਨ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉੱਤਰੀ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਰਤ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ, ਸੰਦੇਹ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਸਦਾ ਸਾਫ਼ (ਚਿੱਟੇ) ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਨੱਕ, ਜੀਭ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਕੰਨ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਾਰਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਸੌ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਵਾਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਓਮ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ ਓਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਖੰਡ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਓਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ ਮਾਪ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤਾਮਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਮਾਪ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਅਖੰਡਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧਾਰ ਸੁਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਊਂਟੀ ਦੀ ਚਾਲ ਵਰਗੇ ਹੌਲੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਓਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ ਓਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਖੰਡ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲਕੜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਛੇਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਅੱਖਰ 'ਓਮ' ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲਕੜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। 'ਓਮ'—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਕ, ਸਾਮਨ, ਯਜੁਸ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਮਾਪ ਤੇ ਅੱਧਾ ਮਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।