ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਓਹੀ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿ਷্ণੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ, ਹੇ ਅੰਡਜ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿ਷্ণੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ। ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਧਰਮ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਗਿਆਨ, ਯਜ੍ਯ ਅਤੇ ਤਪ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵਾਮਦੇਵ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਈਸ਼ਾਨਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਉਨਤੀਸਵੇਂ ਕਲਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤ ਨਾਮਕ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜੋਟ ਸੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਹੋ ਗਏ। ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦਨ, ਵਿਸ਼੍ਵਨੰਦ ਅਤੇ ਉਪਨੰਦ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਦਾ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼੍ਵੇਤ, ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਫਿਰ ਹਰਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਤੈਤੀਸਵੇਂ ਕਲਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਕਤ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਲਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤੇਜੋਮਈ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਪਾਸਿਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇਗਾ।’’ ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਵਿਰਜਾ, ਵਿਬਾਹੁ, ਵਿਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ—ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲਾਲ ਲੇਪ ਅਤੇ ਲਾਲ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿੱਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕਲਿਆਣਨਾ ਵਾਸਤੇ, ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਿਰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਵਾਮਾਂਗੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਪ, ਇਕੱਤੀਵਾਂ, ਪੀਤਵਾਸਾ ਕਲਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੀਤਵਾਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਨੇਊ, ਪੀਲੀ ਪੱਗ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਰ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਛਾਤੀਆਂ, ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਸਿੰਗ, ਚਾਰ ਦੰਦ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਹਨ। ਬਤੀ ਤੀਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚੌਂਫੇਰੇ ਮੂੰਹ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਹਚਰੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ: ‘‘ਬੁੱਧੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਗਿਆਨ।’’ ‘‘ਆਓ, ਆਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ!’’—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੱਧਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।