ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅੰਕੁਰਣ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ—ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹੀ ਸਿਵਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਮਹਾਨ ਲੋਕ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਤਪਸ੍ਵੀਆਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ—all ਕੁਝ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਸਮੇਤ, ਅੱਠ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਸਮੁੰਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਸਭ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭਵ (ਭਵਨਾਥ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੇਵੀ, ਅੰਬਿਕਾ, ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਰੀਏ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ, ਜੋ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਸਿੱਧ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਸਤਪੁਰਖ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਹੜੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੇ ਸਤਕਰਮੀ ਲੋਕ ਉਹ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਅੱਤ ਰੂਪੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਤਦ, ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਯੋਗ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਦਮਾਸਨ ਲਗਾਵੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਉਰਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਛੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਸੋਹਲਾਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਸਿਵਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਠ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਚੌਂਸਠ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਕਰੀਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਉਰਜਾਵਾਂ, ਜੋ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੁੱਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਹੇ ਮੁਨਿਓ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ, ਲੱਖਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਇੱਥੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।" "ਅਣਿਮਾ (ਸੂਛਮਤਾ), ਲਘਿਮਾ (ਹਲਕਾਪਣ), ਮਹਿਮਾ (ਵੱਡਾਪਣ), ਪ੍ਰਾਪਤੀ (ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ), ਪ੍ਰਾਕਾਮਿਆ (ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨਤਾ), ਈਸ਼ਿਤਾ (ਸਭ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ), ਵਸ਼ਿਤਾ (ਸਭ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ), ਕਾਮਾਵਸਾਯਿਤਾ (ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਫਲਤਾ)—ਇਹ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਦੋਸ਼ਪੂਰਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ। ਦੋਸ਼ਪੂਰਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਚਿੱਤ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਏਕਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ—ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਹੈ।" "ਅਣਿਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਉਹ ਅਪਰਕਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਿਰ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ, ਦੂਜਾ ਪੱਧਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਯੋਗ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਚਾਹੋ, ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।" "ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਘਨ ਰਹਿਤ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ; ਜਿਥੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ।" "ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰਸ, ਗੰਧ, ਰੂਪ, ਅਤੇ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਕਦੇ ਕਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਵਿਗਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਬਿਨਾ ਗੰਧ, ਰਸ, ਰੂਪ, ਛੂਹ, ਧੁਨੀ, ਰੰਗ, ਤੇ ਲਹਿਰੀ ਦੇ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਹੈ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸਰਵੋਚ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰਲੇ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਹ ਅਨੁਕੂਲ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੋਂ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੁਕ੍ਸ਼ਮ, ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨਿਓ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।" "ਇਹ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਵਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਗ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮਾਰਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।