ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਜੀਵ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨਾ ਸਮਝ ਲੈਣਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਆਪੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਭਗਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਗਤ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਯਜ్ఞ, ਧਿਆਨ, ਤਪ, ਪਾਠ, ਦਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਭਗਤੀ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਂਦਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹੀ ਡਿਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਗਤ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਨੇ ਉਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁਦਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਇਹ ਕਾਸੀ ਨਗਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼ ਕਰੀਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਤਪ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਵ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਦਰਕਲਾ ਧਾਰੀ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੇ, ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਕਥਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਇਸ ਥਾਂ ਲਈ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਥੇ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਚੰਚਲਏ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਟੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।" "ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਵਾਮਦੇਵ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਵਾਮਦੇਵ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਅਘੋਰਾ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਾਇਤਰੀ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਸੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਹੁਣ ਦੱਸ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕਰੀਏ?" "ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਆਖ਼, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ: ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਵਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਪੰਜ ਮੁਖੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਅੰਡ-ਜਨਮੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ।" "ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ। ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸੁਖਸ਼ਮ ਧਰਮ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਤਪ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਵੇਖੇ? ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਈਸ਼ਾਨ ਵੀ—ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸੋ। ਉੱਤੀਸਵੇਂ ਕਲਪ ਨੂੰ ਸ਼੍ਵੈਤਲੋਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ, ਉਥੋਂ ਕੁਮਾਰਾ, ਸ਼੍ਵੈਤਲੋਹਿਤ, ਜੋ ਜੂੜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਹੁੰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦਨ, ਵਿਸ਼ਵਨੰਦ ਅਤੇ ਉਪਨੰਦ—ਇਹ ਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਸਦਾ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸ਼੍ਵੈਤ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਜੰਮਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੰਮਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਫਿਰ ਤੈਂਤੀਵਾਂ ਕਲਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁਮਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁਮਾਰਾ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਉੱਚਤਮ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।