ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੇ ਉਹ ਅਰਧ-ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਚਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਯਤਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਆਲਸੀਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਧ-ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਚਾਹੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਲਈ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ, ਜੇ ਕੋਈ ਬੀਜ ਅਤੇ ਆਵਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਜਪਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਦੇਵ-ਕਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ। ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰਾਗੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ-ਯਜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੂਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ, ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ-ਯਜਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਖਿਆਤ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਵਕਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਸਾਧੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਲਕੰਠ, ਉਮਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਗਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਬਲ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਸਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਕਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗ ਹੈ—ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਕਾਲਕੂਟ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਅਸਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ; ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਵਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਯ ਤੁਰੰਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆ, ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜੋ ਵਿਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੂਲਤਪਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵੇਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੋਹਰਾ, ਸਾਰ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਸਭ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਵੇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ-ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਲਕੜੀ ਵੈਰਾਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਾਕਤ (ਕਲਾ) ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਜੀਵ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਰਕ-ਯੋਗ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ-ਯੋਗ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ। ਜੀਵ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਮਦਾ ਹੈ: ਅੰਕੁਰ, ਪਸੀਨਾ, ਅੰਡਾ ਜਾਂ ਜਣਨੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ। ਮੁਕਤੀ ਸੰਤਾਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਹੇ ਉੱਤਮੋ; ਨਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਜੀਵ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹਨ; ਜੰਮਣ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ, ਵਧਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵੀ। ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆ, ਦੁਖ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਖੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਦੁਖ ਦੂਜੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਚਣ 'ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸੰਭਾਲ ਜਾਂ ਖਰਚ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸੋਚਣ 'ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸੋਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਖ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਵਧਾਪੇ, ਅਤਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮਲਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਛੱਡਣਯੋਗ; ਇਸ ਲਈ, ਅਠ-ਭਾਗੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹ-ਭਾਗੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਇਹ ਚੋਵੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤੋ, ਬਤੀ, ਚਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇੰਝ, ਅਟਠ-ਅੜਤ, ਛਪਨ, ਚੌਂਠ-ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਝਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਥਵੀ, ਜਲ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰੋ; ਇੰਝ, ਅਹੰਕਾਰ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ—ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ: ਸਭ ਦੁਖ ਹੀ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਦੁਖ ਦੂਜਾ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ।