ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਹਿੰਸਾ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦਇਆਵਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਨਸਾਫ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਸਮੇਂ, ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਦੀ ਨਿਯਤ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਘੱਟ, ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧਮ। ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਮੱਧਮ ਦਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਗਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਕਹਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ— ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭੀ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਜਿਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ— ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨاپਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੁਖ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਆਥਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਵੈਰਾਗ ਹੈ; ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਣ। ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੀ ਤਿਆਗ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਰਜੀਵ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਆਕਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਗਿਆਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਜੀਵ ਵਿਚ ਫਰਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹੈ ਧਰਮ, ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭਗਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਭਗਵਾਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਭਗਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ: ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਿਆਨ, ਯਜਨ, ਤਪਸਿਆ, ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਾਠ—all ਇਹ ਭਗਤੀ ਲਈ ਹੀ ਹਨ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ, ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿਆ ਵਰਤ— ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਪਵਾਸ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਭਗਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ— ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਭਗਤ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ, ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਔਖਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਮਾ ਨੂੰ ਪਿਨਾਕੀ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸਬਦਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। "ਹੇ ਰੁਦਰਾਣੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼, ਪੂਜਿਆ ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਇਹ ਤਪਸਿਆ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਯੋਗਾ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ," ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ— ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਇਸ ਥਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਹੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ; ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਫੈਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।" "ਸਦਯੋਜਾਤਾ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਵਾਮਦੇਵ ਲਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਘੋਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਲੇ ਵਿੱਚ।" "ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ।" "ਵਾਮਦੇਵ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾ, ਅਘੋਰਾ, ਸਦਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਗਾਇਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼, ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ, ਹੇ ਚਮਕ ਦੇ ਸਰੋਤ?" "ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ: ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ।" "ਉਹ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਜਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਪੰਜ ਚਿੱਟੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।" "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਅੰਡ-ਜਨਮ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ।" "ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਰਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ।" "ਉਹ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਸ਼ਰਧਾ ਸੁਭtle ਧਰਮ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਹਵਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਹੈ।" "ਸ਼ਰਧਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਦਯੋਜਾਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?" "ਅਤੇ ਅਘੋਰਾ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਵੀ—ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਉਣਤੀਹਵੀਂ ਕਲਪ ਨੂੰ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਕੁਮਾਰਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਾ, ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।" "ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ-ਮੁਖੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।" "ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਦਯੋਜਾਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ; ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।