ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਉਤਕਰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਖਿਆ ਕਿ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਸਾਫ, ਸ਼ੁੱਧ, ਘੀ-ਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ, "ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਸਵਾਦਕ" — ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ: ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਭੀਤਕ, ਅਰਕ, ਕਾਰੰਜ ਤੇ ਸਨੂਹੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠਾਂ, ਜਾਂ ਥੰਮਾਂ, ਦੀਵਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ। ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਮਿਲੀ ਕਿ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਚੱਲੇ, ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਨਾ ਪਾਰ ਕਰੇ, ਕੂਏ ਜਾਂ ਐਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਉਤਰੇ, ਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹੇ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਰ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ, ਨਾ ਪੈਰ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਬੈਠਣਾ, ਤੇ ਨਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਮਲਿਨਤਾ ਸੁੱਟਣੀ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੀਟਣਾ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਸੁੱਟਣੀ; ਮਲਿਨਤਾ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਖ, ਵਾਲ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਮਲਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਕਰੀ, ਘੋੜੇ, ਗੈਰ-ਵਿਭਾਜਿਤ ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਉਠ ਦੀ ਧੂੜ ਜਾਂ ਛਿਲਕਾ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ — ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ — ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬਿਲ्ली ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਲੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ — ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਿਛਵਾਡੀ ਦੀ ਹਵਾ, ਚੱਕੀ ਦੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਾਹ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਖੋ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੱਗ, ਜੈਕਟ ਪਹਿਨੇ, ਨੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਲ ਖੁੱਲੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਕਰੇ, ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਬਕਬਕ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਨਸ਼ੇ, ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਥੂਕਣ ਜਾਂ ਉਬਾਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਵੇਖੇ, ਸੋਵੇ ਜਾਂ ਬਕਬਕ ਕਰੇ — ਇਹ ਸਭ ਪਾਠ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਜਾਂ, ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਾਠ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ। ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਚੰਦ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ, ਨਕਸ਼ਤਰ — ਇਹ ਸਭ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੈਰ ਫੈਲਾਕੇ ਜਾਂ ਮੁਰਗੇ ਦੀ ਭਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਬੈਠੇ ਬਿਨਾ, ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਸੜਕ 'ਤੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਖੂਨ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਖਟ 'ਤੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਨ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅਰਥ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਸਨ ਰੇਸ਼ਮ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ, ਕਪੜਾ, ਰੂਈ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪਲਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ; ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ। ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੋੜਦਾ। ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਵੇ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਵੇ ਜਾਂ ਖਾਏ — ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਮਨਮਰਜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਾਰਨ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਘਣੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਰਮ, ਸੋਚ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਯੁ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਫਲਵੰਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਪਾਠ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਐਸਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਨ, ਧਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ — ਹੇ ਦੇਵੀ! — ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਜਗ-ਜਾਹਰ ਕਰਣੀਆਂ; ਜੇ ਕਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਜਗ-ਜਾਹਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਭਲਾਈਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਚਾਹੇ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨੇ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ; ਸੋਚ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜੋ ਐਸਾ ਕਰੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਾਠ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਸਿਧ ਮੰਤਰ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਧਕ ਨੇ ਗੁਰੂ, ਧਰਮ ਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।