ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੀ ਸਿਮਰਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਪ ਦਾ ਢੰਗ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਆਚਰਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਿਆਂ ਕੋਲ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੋਂ ਵਾਅਰਾ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਵਾਲਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੁਰੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਪੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਗੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੋਈ ਲਾਲਚ, ਭੁਲੇਖੇ, ਡਰ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਹ ਛੱਡੇ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਝੂਠ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮੈਲ ਹੈ—ਫ਼ਰਜ਼ੀ, ਕਰੜੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਕੰਮ। ਕਦੇ ਵੀ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਹਾਨੀ—ਚਾਹੇ ਬੋਲੀ, ਸੋਚ ਜਾਂ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ—ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਬਾਸੀ, ਹੋਮ ਦਾ, ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ, ਭੀੜ ਦਾ, ਸਮੂਹ ਦਾ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖੋ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਸੀ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਕੇ ਹੋਏ ਬੀਜ ਵਾਂਗ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਰਾਜਸੀ ਦਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਨਾਹ ਤਾਂ ਨ੍ਹਾਏ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਹ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਨਾਹ ਪੱਤੇ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ, ਨਾਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੀਵੇ ਦੇ। ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਚੁਟਕਾਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਵਿੱਤਰ, ਘਿਉਦਾਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਰਪਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ' ਸੋਚ ਕੇ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ। ਪਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਖੱਟ ਤੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਭੀਤਕਾ, ਅਰਕ, ਕਾਰੰਜ ਤੇ ਸੁਨਹਿ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਥੰਮਾਂ, ਦੀਵਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਕੱਲਾ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣਾ, ਕੂਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰਨਾ, ਨਾ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ। ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ, ਜਾਪ ਜਾਂ ਹੋਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਤਪਾਉਣਾ, ਨਾ ਪੈਰ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਨਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬੈਠਣਾ, ਨਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਸੁੱਟਣੀ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣੀ; ਇਹ ਗੰਦਗੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਖ, ਵਾਲ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਬਰਤਨ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਬੱਕਰੀ, ਘੋੜੇ, ਖੁਰ-ਵਿਚੋੜੇ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਊਂਟ ਦੀ ਧੂੜ ਜਾਂ ਛਿਲਕਾ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਚੱਕੀ ਦੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਾਹ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੱਗ, ਜੈਕਟ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਨੰਗਾ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮੰਦ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਕਰਦਾ, ਗੰਦਾ, ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਨਸ਼ੇ, ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਥੁੱਕ, ਜਾਂ ਜੰਭਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਪ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਪ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਛਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਚੰਨ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪੈਰ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਮੁਰਗਾ ਆਸਨ ਵਿੱਚ, ਜਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਬੈਠੇ ਬਿਨਾਂ, ਨਾ ਲੇਟ ਕੇ, ਨਾ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਖੂਨ ਲੱਗੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਨਾ ਖੱਟ ਉੱਤੇ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਸਨ ਰੇਸ਼ਮੀ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ, ਕੱਪੜਾ, ਰੂਈ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪਾਲਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।