ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਕੱਢ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨਤਰ ਦੀ ਰਗੜ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਓਮ (ਪ੍ਰਣਵ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਤਲ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੱਧਲੇ ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਬਿੰਦੂ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਖਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਇਹ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਗਲ੍ਹ, ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਪੈਰਾਂ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਹਿਰਦੇ, ਗਲ੍ਹ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੱਧ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਰੱਖਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਦੇ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਗਲ੍ਹ ਉੱਤੇ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ, ‘ਨ’ ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ‘ਨਮਃ’, ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’, ‘ਵਸ਼ਟ’, ‘ਹੁੰ’, ‘ਵੌਸ਼ਟ’ ਅਤੇ ‘ਫਟ’ ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ, ‘ਨ’ ਨੂੰ ਸਿਰ, ‘ਮ’ ਨੂੰ ਚੋਟੀ, ‘ਸ਼ਿ’ ਨੂੰ ਜੂੜੀ, ‘ਕ’ ਨੂੰ ਕਵਚ, ‘ਅ’ ਨੂੰ ਅੱਖ, ਅਤੇ ‘ਯ’ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੀਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਗਣੇਸ਼, ਮਾਤਾਵਾਂ, ਦੁਰਗਾ, ਖੇਤਰਗ੍ਯ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਤਰਜਨੀ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਭਗ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ‘ਰੱਖੋ!’ ਆਖ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਲ੍ਹ ਦੇ ਮੱਧ, ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਭਾਗਾਂਵਾਲੀਏ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮਨਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਮਨਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਅਫਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨਤਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਸਹੀ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭੇਟ ਬਿਨਾ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਮਨਤਰ ਆਗਿਆ, ਠੀਕ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਭੇਟ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਅਤੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਮਨ, ਬੋਲੀ, ਸਰੀਰ, ਦਨ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੇਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਰਤਨ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਘਰ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਜੇ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਹਣੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨਾਜ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਦਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਪਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਧੋਖੇ ਦੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਮਨਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਲਗਨਸ਼ੀਲ, ਨਿਮਰ, ਉਪਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਲਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ, ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਘਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਕਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਨਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: “ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੋਵੇ, ਮੰਗਲਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨਤਰ ਜੀਵਨ ਭਰ, ਰੋਜ਼, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਵਾਰੀ, ਉਪਵਾਸੀ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਜਾਪ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਿਯਮਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੀ ਸਿੱਧੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਮਨਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 108 ਵਾਰੀ ਬੀਜ-ਮਨਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਚਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮਨਤਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਮਨਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।