ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਨੋ, ਏਕ ਵਾਰ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੈਵ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਤ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਗਿਆਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਵ (ਓṃ) ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਿੱਧਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੁਕਤੀ-ਗਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਾਰੇ।" "ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬੀਜ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁਰ, ਅੱਖਰ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਥਾਂ—ਵਾਮਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ; 'ਨ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਬੀਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।" "ਪ੍ਰਣਵ (ਓṃ) ਨੂੰ ਆਪ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਸਮਝੋ; ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ ਇਕ ਹੋਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ ਵੱਖਰਾ; ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਣਵ ਵਿੱਚ 'ਅ', 'ਆ', ਅਤੇ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; 'ਉ', 'ਮ', ਅਤੇ 'ਅ' ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।" "ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ, ਪਰਮ, ਤ੍ਰੈ-ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਲੰਬਾ ਹੈ; ਓṃਕਾਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ ਹੈ।" "ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਉਦਾਤਤ, ਦੂਜਾ ਵੀ ਉਦਾਤਤ ਹੈ।" "ਪੰਜਵਾਂ ਸਵਰਿਤ ਹੈ, ਮੱਧ ਨਿਸ਼ਾਧ ਹੈ; 'ਨ' ਅੱਖਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ; 'ਮ' ਅੱਖਰ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੱਖਣ।" "ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰਿ, ਦੇਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰ; 'ਸ਼ਿ' ਅੱਖਰ ਧੂੰਏਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗੀ ਹੈ, ਥਾਂ ਪੱਛਮ।" "ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੁ; 'ਵ' ਅੱਖਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਰੰਗੀ ਹੈ, ਥਾਂ ਉੱਤਰ।" "ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗਿਰਾ; 'ਯ' ਅੱਖਰ ਲਾਲ ਹੈ, ਥਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ, ਵਿਰਾਟ।" "ਛੰਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਦੇਵਤਾ ਸਕੰਦ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਨਿਆਸ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਨਿਆਸ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਲਯ ਅਨੁਸਾਰ।" "ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਸਥਿਤੀ।" "ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਲਯ ਦਾ ਨਿਆਸ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਅੰਗਨਿਆਸ, ਕਰਨਿਆਸ, ਅਤੇ ਦੇਹਨਿਆਸ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰੈ-ਵਿਭਾਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਿਆਸ, ਫਿਰ ਦੇਹਨਿਆਸ ਕਰੋ।" "ਫਿਰ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ, ਅੰਗਨਿਆਸ ਕਰੋ; ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਿਆਸ ਹੈ।" "ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਲਯ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮੀ; ਹਿਰਦੇ, ਮੂੰਹ, ਅਤੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਿਆਸ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਛੁਹੋ।" "ਇਹ ਦੇਹਨਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ; ਉਲਟਾ ਲਯ। ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਂਗਲ Tak, ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ।" "ਫਿਰ, ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ; ਇਹ ਆਮ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਓṃ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।" "ਫਿਰ, ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ, ਦਸ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ—ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ—" "ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਨਿਆਸ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੋ; ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਯਾਦ ਕਰੋ।" "ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ; ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਰਗੜੋ, ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਦੋਵਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।" "ਸਭ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ, ਜੜ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਜੋੜ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੱਧ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।" "ਤਿੰਨfold ਉਤਪੱਤੀ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਤਲਵੀਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।" "ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੁਹੋ, ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਘੇਰੋ, ਤੇ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਗਲਾ, ਹਿਰਦੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।" "ਦੋਵਾਂ ਪੈਰਾਂ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਹਿਰਦੇ, ਗਲਾ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੱਧ, ਅਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰਾਂ ਰੱਖੋ।" "ਹਿਰਦੇ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਵਾਣੀ, ਅਤੇ ਗਲੇ 'ਤੇ, ਤਿੰਨfold ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰਾਂ ਰੱਖੋ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਿਹਰੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉਪਰ ਤੱਕ, 'ਨ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ।" "ਫਿਰ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, 'ਨਮਹ', 'ਸਵਾਹਾ', 'ਵਸ਼ਟ', 'ਹੂੰ', 'ਵਉਸ਼ਟ', ਅਤੇ 'ਫਟ' ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਵਿਧੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ।