ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕਤਾ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੁਚੱਜੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ, ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਭਵ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਤੱਕ, ਇਹ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਖੁਦ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਇਹ ਮੰਗਲਕ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਵਿਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕੀਦੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੁਲ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ—ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਸਥਾਪਤ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਨਾ ਹੀ ਉਪੇਖਾ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਕਰਕੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਾ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੈਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਯੋਗ-ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਟਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪੰਜ-ਮੁੱਖੀ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: 'ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ।' ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨਾਮੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤਿਤ ਹੈ; ਉੱਚਤ ਮੰਤਰ ਉਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋਂ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ-ਮੁੱਖੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮਹਾ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੁਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰਤਨ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤ ਤੋਂ ਉੱਚਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਤ, ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਠ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਮੁੰਜਵਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰਾ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਥਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵ-ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਛੰਦ, ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬੀਜ ਸਮੇਤ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇ-ਅੰਗੀ ਨਿਆਸ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਦੱਸੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵ-ਦੈਤ-ਮਨੁੱਖ, ਜਾਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ, ਵੇਦ, ਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਛਲੇ ਚਕ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਸਦਾ-ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ, ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਵਾਕ, ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ, ਪਰ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵੇਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਸੰਦੇਹ-ਰਹਿਤ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ। ਵਿਭਿੰਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਵਯ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਰਥ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਉੱਚਤ ਉਚਾਰਣ ਹੈ। ਮੰਤਰ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਬੀਜ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ। ਵੱਡਾ ਸੁਖਮ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਬਰਗਦ ਦੇ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਜਾਣਣਯੋਗ; ਉਹ ਵੇਦ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਇੱਕ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ 'ਓਮ' ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ; ਸੁਖਮ ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੰਕੇਤਕ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਿਤ, ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਸੰਕੇਤਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਤਰ ਸੰਕੇਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।