ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ—which ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪਾਸ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਸੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ—ਇਹ ਸਭ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਮੰਡਲ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਵਜਰ, ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਲਈ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਸਤਰ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਮਰਾਜ ਲਈ ਦੰਡ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਤਲਵਾਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਵਰਨ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਾਸ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਗ ਹੈ—ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਯੂ ਲਈ ਦੰਡ, ਕੁਬੇਰ ਲਈ ਗਦਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨਾ ਲਈ ਕੁਰ੍ਹਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ, ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹੋਮ ਸਮੇਤ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਮੇਰੂ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਣਾ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਮੇਰੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨੇ, ਤਾਮੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਤੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅੱਗਨਿ (ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ) ਨੂੰ ਸਮਿਧ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਾਮਹਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਉਂ ਵਰਤ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਵ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਰਤਿਕ ਤੱਕ, ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹਰੇਕ ਵਰਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਮਾ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਜਾਪ ਨਾਲ ਹੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਲਯ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਪਦਾਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਲ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਭੁੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਦੋ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਮਨੋ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਰਚੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਓ।" ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਚਿਹਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਤਰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨਾਮੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਮੰਤਰ ਉਸਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਮੰਤਰ—ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ—ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਠ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਮੁੰਜਵਾਨ ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਸਿਰਫ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਛੰਦ, ਦੇਵੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬੀਜ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗੀ ਨਿਆਸ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਵਿਧਾਨ ਸਮਝਾਏ—ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਰਚੀ ਗਈ।