ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਵ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚਾਈ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦਇਆ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸਨਾਨ, ਹਵਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਪੱਖਾਂ ‘ਤੇ, ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹੀ। ਪੂਰਨਿਮਾ, ਅਮਾਵੱਸ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ‘ਤੇ, ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਾਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਆਦਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਛਤਰਾਂ, ਪੱਖਿਆਂ ਅਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਰਤ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਣੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਇਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ, ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਸਾਲ ਭਰ ਕਰੇ, ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ ਭਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣਾਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸ্নਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਭਾਵਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਵਾਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਮਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੰਡਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਜਾਨ ਬੂਝ ਕੇ ਵੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਰਭ ਹੱਤਿਆ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਬਾਬਤ ਔਰਤ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਪੁਰਖ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ। ਪਰ, ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਐਸੀ ਨਾਰ, ਚੰਗੇ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗੀ ਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਾਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਔਰਤ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਫੀ, ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕੋਤਾਹੀ ਦੇ ਇਕ ਮਾਪਾ ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਿਉ ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਪੱਕਿਆ ਚਾਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰੂਪਤਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਫੀ, ਸੱਚ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸਯਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਮਾਰਗਸੀਰਸ਼ ਤੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਤੱਕ। ਮਾਰਗਸੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਿਨ ਵਲੋਂ ਵਰਣਿਤ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਹੈ; ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਨੰਨ੍ਹਾ ਬਲਦ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣਾਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰਾ ਕਰਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਬਣਾਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ, ਜਾਂ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੀ, ਉਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਭਵ, ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਮੇ ਆਦਿਕ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਗਣੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਵ ਦੇ ਮੰਗਲ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ‘ਕੈਲਾਸ’ ਨਾਮਕ ਉਚਤ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਥ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਭਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾਵਾਨ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਮੇ ਆਦਿਕ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਉਮਾ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਕਥਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਨਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਦੱਸੀ।