ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਨੰਦਿਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਵਰਤਾਂ ਬਤਾਈਆਂ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਵਰਤ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਲ ਬਣਾਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ "ਦੁੱਧ ਧਾਰਾ ਵਰਤ" ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤੱਕ, ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਭਿੱਖਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਭਿੱਖਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਾਣ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਾਣ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦੇ ਵੰਡਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ—ਦੇਵਤੇ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਪਹਿਰ, ਪਿਤਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੰਝ ਵੇਲੇ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਜਨ ਭੋਜਨ, ਸਨਾਨ, ਸਚ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਮਿਤਭੁਕਤਾ ਤਾਂ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੋਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਯ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਚੌਲ, ਗੇਹੂੰ ਤੇ ਗਾਊਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਘਿਉ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੌ ਤੇ ਦੁੱਧ-ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਕਿਆ ਭੋਜਨ, ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਤੇ ਬਛੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਾਹਨੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ, ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਖੀਰ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘਿਉ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕੰਬਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਤੇ ਬਛੜਾ ਭੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਲੋਕ ਵਿਚ ਯਮ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ, ਜੰਗਲੀ ਬਾਜਰਾ, ਘਿਉ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪੀਲੀ ਜਾਂ ਤਾਮ੍ਰ ਰੰਗੀ ਗਾਂ ਤੇ ਬਛੜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ, ਦੁੱਧ-ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਚੌਲ ਖਾਂਦਾ, ਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾਂ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਵਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਗਾਂ ਤੇ ਬਛੜਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਵਾ ਨੂੰ ਗੋਮਯ ਆਦਿ ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਚਿੱਟੀ ਜੋੜੀ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਭਵਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ਰਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਲਾਲ ਚੌਲ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਅਰਧ ਰਾਤ ਤੱਕ ਵੀਰ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਮਾ ਪਤੀ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੋਗ੍ਯ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਪੀਲੀ ਜੋੜੀ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਢ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੀ ਜੋੜੀ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦੀਧਰ ਧਾਰੀ ਦੀ ਦੁੱਧ-ਚੌਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਪੌਂਡ੍ਰ ਜੋੜੀ ਗਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਬਚੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਉਪਵਾਸ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ, ਦਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ, ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।